Læreplanatlas

Henrik Wergeland person, forfatter (1808–1845)

Henrik Arnold Wergeland (1808–1845) var en norsk dikter og Norges første riksarkivar. Han skrev også dramatikk og historiske arbeider, blant annet Norges Konstitutions Historie (1841–1843), ga ut tidsskrifter og en opposisjonsavis og foreslo en grunnlovsendring som ga jøder adgang til landet. Wikipedia · CC BY-SA 4.0 · bearbeidet · via Kulturbase

18001850190019502000

Folkeskole og grunnskole

1834Almueskolerne på landet–18611877Kristiania stift–18891889Landsfolkeskolen–1922N22Landsfolkeskolen1922–1939N39Folkeskolen1939–1974M74Grunnskolen1974–1986M85Grunnskolen, revidert og midlertidig utgave1986–1987M87Grunnskolen1987–1997L9710-årige grunnskolen1997–2006LK06Kunnskapsløftet2006–2020LK20Kunnskapsløftet 20202020–
N25Byfolkeskolen1925–19391947Framhaldsskolen–1975
L60Forsøk med 9-årig skole1960–1971M71Grunnskolen, forsøksutgave1971–1974

Middelskole og realskole

1858Lærde og realskoler–18851885Middelskoler og gymnasier–18971897Middelskolen–19111911Middelskolen–19211921Treårig middelskole–19251925Middelskolen–19501950Høgre almenskolen–19641964Realskolen og gymnaset–1973

Gymnas og videregående

1805Kathedralskolerne–18581858Lærde og realskoler–18851885Middelskoler og gymnasier–18971899Gymnasiet–19111911Gymnasiet–19501950Høgre almenskolen–19641964Realskolen og gymnaset–19731973Gymnaset–1976R76Videregående skole1976–1994R94Videregående opplæring1994–2006LK06Kunnskapsløftet2006–2020LK20Kunnskapsløftet 20202020–
1916Landsgymnaset–1950Øk. gymnas 19641964–1973
med sitateruten sitaterikke i atlasetanslått brukstid

I læreplanene

ÅrPlanSitaterFagSide
1899Undervisningsplan for gymnasiet (1899)

54 striden. Norskhedsiveren (Wergeland, Welhaven). Ueland. Karl Johans sidste aar. Oscar I og flaget. Arbeiderbevægelsen 1850. Materiel fremgang. Forholdet til Sverige (statholdersagen). Partierne i stortinget. Statsraadssagen. Sverdrups ministerium. Forskjellige love (om jury, hæren, skolen). Den materielle udvikling og aandslivet siden 1814. b. Sverige. Indre forhold indtil 1830 (aandslivet). Forfatningskampen og den liberale opposition. Materiel fremgang under Karl Johan og Oscar …

Historie1903 s. 54 NB
1911Gymnasiet (1911)

III. Det mundtlige foredrag.

Det almindelige bokmaal: Der læses et utvalg av poesi og prosa av den nyere literatur fra Wergeland av, dels mere indgaaende, dels mere kursorisk, i regelmæssig 2 timer uken.

Norsks. 70 NB

I. Literaturlæsning. › 2. Landsmaal

… er imidlertid ikke alene aandsverker med almengyldig indhold og værdi, men har ogsaa en historisk side, er tidsverker, med præg av en bestemt periodes aand og sprog, undertiden endog sprunget frem av en bestemt historisk situation eller spillende hen paa bestemte historiske forhold, som tilfældet f. eks. er med meget av Wergelands digtning. De er i én forstand historiske dokumenter.

Norsks. 59 NB

Opgjøret med Danmark. Stortingene 1821 og 1824. 17demai-striden. Norskhets-iveren (Wergeland, Welhaven), Ueland. Karl Johans sidste aar. Oscar I og flaget. Arbeiderbevægelsen 1850. Materiel fremgang. Forholdet til Sverige (statholdersaken). Partiene i stortinget. Statsraadssaken). Sverdrups ministerium. Forskjellige love (om juryen, hæren, skolen). 1905. Den materielle utvikling og aandslivet siden 1814.

Histories. 104 NB
Alle 4 sitater
1922Normalplan for landsfolkeskolen (N22)

MÅL › 1. Fra 1814 til vår tid.

Strid med kongen. Økonomiske spørsmål, Julirevolusjonen, bondepolitikk (Neergaard og Ueland). — Henrik Wergeland — Nasjonal renessanse. — (Historie, folkeminne, diktning, målstrev). Arbeid for næringsliv og samferdsel, Schweigaard og Fr. Stang. —

Historie
1925Normalplan for byfolkeskolen (N25)

MÅL › 7. klasse. › 1. Fra 1814 til vår tid.

Strid med kongen. Økonomiske spørsmål. Julirevolusjonen. Bondepolitikk (Neergaard og Ueland). — Henrik Wergeland. — Nasjonal renessanse (historie, folkeminne, diktning, målstrev). Arbeid for næringsliv og samferdsel, Schweigaard og Fr. Stang. Februarrevolusjonen. Arbeiderbevegelsen (Thrane). Demo-

Histories. 35 NB
1939Normalplan for folkeskolen (N39)

IV. Arbeidsplan for skuleåra.

Henrik Wergeland (død 1845). Brennevinsdrikkinga og striden mot den.

Historiei planen: Soge
1950Undervisningsplaner for den høgre almenskolen (1950)

I. Litteraturpensum.

… minst eitt frå tida 1860—1890 og minst eitt frå tida etter 1890. To av verka skal vera på sidemålet. Poesien skal vera: 1—2 Edda-dikt i omsetjing, 2—3 folkeviser, dikt av Wergeland, Welhaven, Aasen, Bjørnson, Vinje, Garborg, Olaf Bull, Olav Aukrust og eit par lyrikarar frå vår eiga tid. Elles er valet fritt. Av poesien, det novellistiske og det essayistiske stoffet …

Norsk1959 s. 28 NB

Arbeidsplan.

Eit samarbeid med norsklæraren kan gje ein rikdom av serarbeid om norsk åndsliv og samfunnsliv frå Wergeland til i dag.

Historie
1960Læreplan for forsøk med 9-årig skoleL60

V. Plan 2. › 3. Pensum — Muntlig prøve

… pensum med et samlet sidetall på 100 sider; bøkene og heftene kan ha litterært innhold og/eller enkelt faglig innhold. 2. å samtale om stoff fra leseboka, der disse forfatterne og dikterne er representert: Snorre, Holberg,Wergaland, Vinje, Ibsen, Asbjørnsen eller Moe, Bjørnson, Lic, Kielland, Garborg, Hamsun, Duun, Undset og noen få av de yngre. Omkring 1/ 3 bør være på sidemålet.

NorskPlan 2 · muntlig avgangsprøves. 83 NB
1964Undervisningsplaner for realskolen og gymnaset (1964)
«dikt av Wergeland,»

I. Litteraturpensum

Poesien skal vere: 1-2 Edda-dikt i omsetjing, 2-3 folkeviser, dikt av Wergeland, Weihaven, Aasen, Bjørnson, Vinje, Garborg, Olaf Bull, Olav Aukrust og eit par lyrikarar frå vår eiga tid.

Norskskann 36 Kilde
1964Undervisningsplan for økonomisk gymnasium (1964)

II. Litteraturhistorie. › 2. klasse

En del norsklærere har med godt resultat foretatt en grundigere gjennomgåelse av Bjørn- son og/eller Ibsen, Garborg og/eller Vinje i 2. klasse. De fleste finner derimot at Werge- land/Welhaven passer best i 3. klasse.

Norsks. 13 NB
1971Mønsterplan for grunnskolen, forsøksutgaveM71

VEILEDENDE UTVALG AV SANGER › 1.-3. klassetrinn

Vi ere en nasjon vi med. H. Wergeland.

Musikks. 250 NB

VEILEDENDE UTVALG AV SANGER › 1.-3. klassetrinn

Jeg folder mine hender Bekken går i engen. H. Wergeland. folketone. C C-A Nå lukker seg mitt øye.

Musikks. 249 NB
1974Mønsterplan for grunnskolen (1974)M74

RETTLEIANDE UTVAL AV SONGAR

folketone C Vi ere en nasjon vi med H. Wergeland Gretry A Kjære lille gutten min Garberg P.

Musikk

RETTLEIANDE UTVAL AV SONGAR

… _• 4.-6. klassesteget Ak'ko Anårjåv'ri Bæna Cizas Cåcci-låddås Cak'éa-låvla Geografilåvla Gussavuordi Måinaslåvla Mån bål'gaid våzzen vuovdis Såmisåga låvla Våddjulanlåvla Ædni ucca Åvlå§ Åvla§-Åvla O. W. Falck- Ytter Z. Topelius H. Wergeland A. Garborg J. S. Welhaven P.J. Hanni- kainen R. Nordal A. Guttorm O. Berseth/ B. T. Farup I. Saba J. K. Lynge A. Tegnér Madsen/ Ess Ess-Ess 2 Stensgaard …

Musikk

VEILEDENDE UTVALG AV SANGER › 1.-3. klassetrinn

Jensen C C-G Bekken går i engen H. Wergeland folketone C C-A Nå lukker seg mitt øye P.

Musikks. 230 NB
1993Læreplanverket for videregående opplæring (Reform 94)R94

Kapittel 2: Mål og hovudmoment › mål

ca. 1800-ca. 1850 Eit utval litteratur der Henrik Wergeland, Johan S. Welhaven og H.C.Andersen bør vere -ca.

Norsks. 17 NB
1996Læreplanverket for den 10-årige grunnskolenL97

MÅL OG HOVUDMOMENT › Hovudmoment for 1.-4. klasse › 4. klasse › Lese og skrive

Møte fantastisk litteratur av nyare dato, til dømes av Tove Janson og Roald Dahl, og bli oppmuntra til å ta i bruk fantastiske element i si eiga skriving møte tekstar av forfattarar som til dømes Henrik Wergeland, Bjørnstjerne Bjørnson og Barbra Ring, høyre eller lese kunsteventyr av H.C.

Norsks. 120 NB
Særskilte planer

Egne bøker 7 trykk

  1. 1836
  2. 1844
  3. 1906
  4. 1920
  5. 1921
  6. 1976
Tekster i andres lesebøker · 310 trykk
  1. 1843
  2. 1846
  3. 1849
  4. 1853
  5. 1855
  6. 1856
  7. 1860
  8. 1861
  9. 1863
  10. 1865
  11. 1867
  12. 1868
  13. 1869
  14. 1870
  15. 1873
  16. 1874
  17. 1875
  18. 1876
  19. 1877
  20. 1878
  21. 1879
  22. 1880
  23. 1881
  24. 1882
  25. 1884
  26. 1885
  27. 1886
  28. 1887
  29. 1888
  30. 1889
  31. 1890
  32. 1892
  33. 1893
  34. 1894
  35. 1896
  36. 1897
  37. 1898
  38. 1899
  39. 1900
  40. 1901
  41. 1902
  42. 1903
  43. 1904
  44. 1906
  45. 1908
  46. 1909
  47. 1910
  48. 1911
  49. 1915
  50. 1919
  51. 1920
  52. 1921
  53. 1922
  54. 1923
  55. 1924
  56. 1925
  57. 1926
  58. 1927
  59. 1928
  60. 1929
  61. 1930
  62. 1931
  63. 1932
  64. 1933
  65. 1934
  66. 1939
  67. 1940
  68. 1941
  69. 1946
  70. 1947
  71. 1948
  72. 1949
  73. 1950
  74. 1952
  75. 1953
  76. 1954
  77. 1955
  78. 1956
  79. 1957
  80. 1958
  81. 1959
  82. 1961
  83. 1962
  84. 1964
  85. 1965
  86. 1968
  87. 1969
  88. 1974
  89. 1984
  90. 1985
  91. 1986
  92. 1987
  93. 1988
  94. 1990
  95. 1992
  96. 1993
  97. 1996
  98. 1997
  99. 1998
  100. 1999
  101. 2000

Verk i lesebøkene 245 tekster

I lærebøkene

  1. Norges Historie : Læse- og Lærebog for Almue- og Borgerskoler 1872 2 omtaler
    Vis omtaler
    • «Henrik Wergelands Fader» s. 166
    • «Henrik Wergeland (T 1845), I. S. Welhaven ( 1873), Bjørnstjerne Bjørnson og Henrik Ibsen» s. 174
  2. Norges, Sveriges og Danmarks Historie : for Middelskolen 1872 · 1874 · 1877 1 omtale
    Vis omtaler
    • «Som Digtere har især udmerket sig Henrik Wergeland, I. S. Welhaven, Andreas Munch, Henrik Ibsen og Bjørnstjerne Bjørnson.» 1872 s. 166 · 1874 s. 166 · 1877 s. 166
  3. Norigs Soga : til Heimelesning og Bruk fyr Lærarar 1879 2 omtaler
    Vis omtaler
    • «Det var Diktaren Henrik Vergeland, som hadde voret trottigast til aa arbeida fyr denne Saki.» s. 231
    • «var Henrik Vergeland, Son til Presten N. Vergeland.» s. 233
  4. Norges historie for almuskolen 1883 4 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 4 omtaler.

    • «Digteren Henrik Wergeland var den, som arbeidede mest herfor.» s. 116
    • «Henrik Wergeland» s. 116
    • «Den, som gik i spidsen med disse nye tanker, var Henrik Wergeland, søon af preilen N. Wergeland.» s. 117
  5. Norges, Sveriges og Danmarks historie for middelskolen 1884 · 1888 7 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 5 av 7 omtaler.

  6. Norges historie i fortællinger for almuskolen og hjemmet 1885 3 omtaler
    Vis omtaler
    • «Henrik Wergeland, Johan Sebastian Welhaven, Andreas Munch, Jørgen Moe, Peter Asbjørnsen, Henrik Ibsen, Bjørnstjerne Bjørnson og Jonas Lie.» s. 94
    • «Henrik Wergeland.» s. 95
    • «Wergeland følte trang til at elske. Han elskede sit land, folk og modersmaal.» s. 95
  7. Lærebog i Norges historie for folkeskolerne. D.2 : 1880-1884 1887 3 omtaler
    Vis omtaler
    • «Wergeland. Dæmringsstriden.» s. 33
    • «Den ædleste og mest udprægede repræsentant for den »ravnorsker retning var dog digteren Hvenrik Wergeland» s. 32
    • «Efter Wergelands død (12 juli 1845) holdt romantiken sit indtog i den norske literatur.» s. 41
  8. Norges, Sveriges og Danmarks Historie : for middelskolen og gymnasierne 1887 1 omtale
    Vis omtaler
    • «Som idigtere har især udmerket sig Henrik Wergeland. J. S. Welhaven, Andreas Munch, Henrik Ibsen og Bjørnstjerne Bjørnson.» s. 165
  9. Norges historie i fortællinger for skolen og hjemmet 1888 · 1891 7 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 4 av 7 omtaler.

  10. Norigs soga : Lærebok aat amts- og folkehøgskular 1890 · 1906 11 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 4 av 11 omtaler.

    • «Vergeland samstavad med engelske og franske synsmaatar» 1890 s. 266
    • «diktaren Henrik Wergeland,» 1906 s. 204
    • «diktaren Henrik Wergeland» 1906 s. 204
    • «Den, som gjekk i fyreenden med desse nye tankarne, var Henrik Wergeland, son til presten Nikolai Wergeland.» 1906 s. 217
  11. Omrids af vor litteraturs historie for middelskolen og den høiere pigeskole 1892 · 1896 8 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 6 av 8 omtaler.

    • «Henrik Wergeland var født 1808 i Kristianssand.» 1892 s. 20
    • «Her vilde han i store træk fremstille menneskehedens levnetsløb og dettes endelige jordiske maal» 1892 s. 21
    • «Henrik Wergeland var født 1808 i Kristianssand. Hans far, eidsvoldsmanden Nicolai Wergeland» 1892 s. 20
    • «MWergelands fremtræden» 1896 s. 20
    • «Wergelands» 1896 s. 20
    • «Tilsidst blev han professor i filosofi ved universitetet og døde 1873. – Da Welhaven offentlig angreb Wergelands digtning, Op der mellem dem en strid» 1896 s. 21
  12. En liden lærebog i historie : (verdenshistorie - kirkehistorie - Norges historie) for folkeskoler paa landet 1894 2 omtaler
    Vis omtaler
    • «3. Digterne Henrik Wergeland (1808—1845);» s. 121
    • «Henrik Wergeland» s. 121
  13. Kort lærebog i historie (verdenshistorie - kirkehistorie - Norges historie) nærmest for folkeskoler i byerne 1894 1 omtale
    Vis omtaler
  14. Noregs soga aat folkeskulen 1896 · 1900 7 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 5 av 7 omtaler.

    • «Henrik Wergeland» 1896 s. 77
    • «den eldfriske diktaren Henrik Wergeland var føraren deira.» 1896 s. 77 · 1900 s. 78
    • «Henrik Wergeland var fødd i Kristiansand, men voks upp i Eidsvoll, der far hans, Nikolai Wergeland, var prest.» 1896 s. 80
    • «men so heldt Henrik Wergeland sterkt fram at nordmennerne ikkje kunde vera tente med eit maal som berre i namne var norskt.» 1900 s. 82
    • «I ei bok freista han aa skriva bondemaal, og i dei bøkerne han gav ut paa bokmaale, tok han inn norske ord og vendingar.» 1900 s. 82
  15. Lærebog i historie : (verdenshistorie og Norges historie) for folkeskolen 1897 7 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 7 omtaler.

    • «og Henrik Wergeland, som dengang var student og som var med blandt meængden, fik et dygtigt rap af en sabel.» s. 147
    • «Fra nu af blev Henrik Wergeland hovedmanden for 17de mai-fesfterne.» s. 147
    • «Mod dette var det at digteren Henrik Wergeland traadte op.» s. 149
  16. Lærebog i Norges nyeste historie for folkeskolen 1898 1 omtale
    Vis omtaler
    • «digteren Henrik Wergelandi Han blev 1825 student» s. 32
  17. Lærebog i historie : verdenshistorie - kirkehistorie - Norges historie 1899 4 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 4 omtaler.

    • «Henrik Wergeland» s. 334
    • «den store digter Henrik Wergeland» s. 334
    • «Henrik Wergeland.» s. 334
  18. Lærebog i Norges Historie med Hovedtræk af Sveriges og Danmarks Historie : for Middelskolen 1900 · 1902 12 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 6 av 12 omtaler.

    • «Norskhedsivreme flokkede sig om Henrik Wergeland, Norges største digter paa den tid.» 1900 s. 120
    • «han sang om Norges frihedsdag, Norges flag og Norges skjønne natur.» 1900 s. 120
    • «Henrik Wergeland kastede sig mod stor iver ind i denne tida politiske liv.» 1900 s. 123
    • «Henrik Wergéland» 1902 s. 116
    • «Henrik Wergeland, Norges største digter paa den tid.» 1902 s. 121
    • «I literaturhistorien hører vi mere om hans virksomhed» 1902 s. 121
  19. Norigs soga aat folkeskulen 1900 4 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 4 omtaler.

    • «Den eldfriske diktaren Henrik Wergeland var føraren deira.» s. 78
    • «Norske framsteg. Henrik Wergeland var fodd i Kristiansand, men voks upp i Eidsvoll, der far hans, Nikolai Wergeland, var prest.» s. 81
    • «men so heldt Henrik Wergeland sterkt fram at nordmennerne ikkje kunde vera tente med eit maal som berre i namne var norskt.» s. 82
  20. Norges og Nordens historie for folkeskolen 1904 9 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 9 omtaler.

    • «Efter 1830 var det især Henrik Wergeland som gjorde 17de mai til den største af vore festdage» s. 147
    • «hvor han døde i 1845.» s. 149
    • «Han døde i 1845.» s. 149
  21. Norigs soga for skule og heim 1904 3 omtaler
    Vis omtaler
    • «Henrik Vergeland» s. 82
    • «Vergeland» s. 82
    • «Henrik Vergeland var son til presten Nikolai Vergeland.» s. 85
  22. Norges Historie i Fortællinger : med træk af Sveriges og Danmarks Historie for Skolen og Hjemmet 1905 8 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 8 omtaler.

    • «Henrik Wergeland arbeidede kraftig baade med mund og pen for denne sag.» s. 126
    • «Henrik Wergeland,» s. 133
    • «Henrik Wergeland er født i Kristianssand 1808.» s. 134
  23. Norges historie : mindre utgave for folkeskolen 1908 4 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 4 omtaler.

    • «(Henrik Wergeland)» s. 89
    • «fra nu av opgav de ikke at feire dagen (Henrik Wergeland)» s. 89
    • «Av merkelige mæncl i Norge i Karl Johans tid kan nævnes matemåtikeren Abel (f 1827), astronomen Hansteen (f 1873) og digteren Henrik Wergeland (f 1845).» s. 91
  24. En liten Norges historie for de første begyndere 1909 1 omtale
    Vis omtaler
    • «Henrik Wergeland» s. 42
  25. Norges historie : med hovedtræk av Sveriges og Danmarks historie : for middelskolen 1910 19 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 19 omtaler.

    • «Henrik Wergeland» s. 197
    • «Rein og Wergeland» s. 198
    • «Efter 1830 var det især Henrik Wergeland som gjorde 17de mai til den største av vore festdage» s. 210
  26. Norges historie for skole og hjem 1910 4 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 4 omtaler.

    • «student Henrik Wergeland: „Konstitutionen leve! Hurra !» s. 131
    • «Henrik Wergeland var søn av presten Nikolai Wergeland» s. 134
    • «Henrik Wergeland var søn av presten Nikolai Wergeland,» s. 134
  27. Norges historie : mindre utgave for folkeskolen ; med karter og billeder 1912 5 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 5 omtaler.

    • «(Henrik Wergeland)» s. 89
    • «Henrik Wergeland (1808 — 45). Han var søn av Nicolai Wergeland, som var med paa Eidsvold i 1814.» s. 90
    • «Han blev grepen av revolusjonens frihetsideer, skrev i aviser, holdt foredrag, stiftet biblioteker og søkte paa alle maater at faa ikke mindst bønderne til at» s. 90
  28. Norges historie : tillikemed Danmarks og Sveriges historie : for middelskolen 1920 6 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 6 omtaler.

    • «(Henrik Wergeland).» s. 154
    • «Henrik Wergeland» s. 154
    • «tilhenger av Henrik Wergeland» s. 161
  29. Norges historie for folkeskolen 1928 10 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 10 omtaler.

    • «Henrik Wergeland, fikk nogen sabelrapp av soldatene.» s. 120
    • «På Eidsvoll, »grunnlovens vugge«, »frihetens Betlehem«, vokste Henrik Wergeland op.» s. 121
    • «Men Wergeland var også en stor dikter, en av de største Norge har hatt.» s. 122
  30. Norges historie 1934 12 omtaler
    Vis omtaler

    Viser 3 av 12 omtaler.

    • «ropte den unge student Henrik Wergeland: «Leve Constitutionen, hurra!»» s. 120
    • «Henrik Wergeland» s. 120
    • «Henrik Wergeland» s. 123

Beslektet

Hendelser og emner