Fagstoff

Kapittel 2: Mål og hovedmomenter

… til samisk naturforståelse og bruk av naturen Hovedmomenter Elevene skal 1a ha en viss kjennskap til samisk naturterminologi - innenfor topografi, værlag og vegetasjon 1b kunne drøfte hvordan samene har forholdt seg til naturen i tidligere tider og i dag, sammenlignet med nabofolkene (f.eks. fravær av begrepet ”villmark” i✓ samisk) 1c kunne gjøre rede for kollektiv og individuell bruksrett/eiendomsrett (f.eks.

Kapittel 2: Mål og hovedmomenter

… kultur og samfunn før og nå, og kunne sammenligne, og danne seg et bilde av livberging, livsutfoldelse og samliv og samkvem andre ha et overblikk over hvordan samene har forholdt seg til sine omgivelser - natur og mennesker✓ ha et overblikk over samkvemmet med nabofolkene og hvordan det samiske bosettingsområdet ble underlagt fire forskjellige stater ha kunnskap om hvordan samene …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og kunne gjere greie for eit utval av nyare norsk skjønnlitteratur og sakprosa i begge dei norske målformene.✓

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Norskspråkleg litteratur av samiske forfattarar skal vere med i utvalet. I utvalet av tekstar skal både kvinnelege og mannlege forfattarar vere representerte.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dei eldste tider til i dag og kjenne dei viktigaste periodane i norsk litteraturhistorie ha kunnskap om sentrale forfattarskapar og sentrale enkeltverk i norsk litteratur lese noko omsett urfolklitteratur frå andre delar av verda ha noko kunnskap om stilistikk ha noko kunnskap om andre nordiske språk og ha lese dansk og svensk litteratur på originalspråket ha kunnskap om viktige massemedier …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

17 -1600-1700-talet Eit utval skjønnlitteratur og sakprosa som tar opp tilhøva mellom samar og nordmenn Tekstar av Petter Dass og utdrag frå Lappecodicillen bør vere med her.

Kapittel 1:

Det same gjeld litteratur frå urfolk i ulike delar av verda.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

I nokon grad kan ein også trekkje inn tekstar frå urfolk og frå verdslitteraturen.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… frå verdslitteraturen. Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og ha kunnskap om -norrøn litteratur i omsetjing Eit prosaverk (t.d. ei kort ættesoge, eller eit utdrag frå Snorres kongesoger som handlar om tilhøvet mellom samar og nordmenn) og eit eddakvad eller utdrag frå eit eddakvad bør vere med i tekstutvalet. -folkedikting Ei folkevise, eventyr og segner skal vere med i tekstutvalet.

Kapittel 2: Mål og hovedmomenter

… i dag hos forskjellige samiske grupper 4c kunne sammenligne myndighetenes politikk overfor samene i de nordiske land og Russland 4d kjenne til hva spørsmålet om samiske rettigheter til land og vann går ut på, og hva ILOkonvensjonen nr 169 er✓ 4e kunne gjøre rede for opprettelsen av sametingene, og kriteriene for deltakelse i valget til Sametinget i Norge 4f kjenne …

Kapittel 2: Mål og hovedmomenter

… kunne drøfte det logiske grunnlaget for samisk arveskikk med yngstes førsterett (váhkar’s rett og plikt), i motsetning til det germanske ”eldste sønns førsterett” 3c kunne drøfte hva seder og skikker forteller om samisk samfunnsorden (oppdragelse og sosialisering)✓ 3d kunne gjøre rede for samisk samfunnsordning, og i hvilken grad den er blitt innpasset i rikssamfunnene etter hvert som de inntok landområder …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dei eldste tider til i dag og kjenne dei viktigaste periodane i norsk litteraturhistorie ha kunnskap om sentrale forfattarskapar og sentrale enkeltverk i norsk litteratur lese noko omsett urfolklitteratur frå andre delar av verda ha noko kunnskap om stilistikk ha noko kunnskap om andre nordiske språk og ha lese dansk og svensk litteratur på originalspråket ha kunnskap om viktige massemedier …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… i norsk i ulike samanhengar Mål 5 Litteratur Elevane skal ha kunnskap om norsk litteratur i ulike sjangrar med hovudvekt på litteratur frå tida etter 1940. Begge dei norske målformene skal vere representerte. I nokon grad kan ein også trekkje inn tekstar frå andre nordiske land, frå andre urfolk og frå verdslitteraturen. Det er eit mål at arbeidet med litteraturen …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dømes -foredrag om eit fagleg emne -presentasjon av eit arbeid/prosjekt Mål 3 Skriftleg bruk av språket Elevane skal kunne bruke den norske målforma dei har valt, med større krav til innhald, oppbygging og språkføring enn i modul 3 Hovudmoment Elevane skal 3a kunne uttrykkje seg klart og korrekt i den norske målforma dei har valt 3b kunne variere språkbruken (t.d.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… i norsk i ulike samanhengar Mål 5 Litteratur Elevane skal ha kunnskap om norsk litteratur i ulike sjangrar med hovudvekt på litteratur frå tida etter 1940. Begge dei norske målformene skal vere representerte. I nokon grad kan ein også trekkje inn tekstar frå andre nordiske land, frå urfolk og frå verdslitteraturen. Elevane skal vidareføre arbeidet med litteratur frå modul 1. …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… viktigaste dialektmerka og kunne bruke denne kunnskapen i heimfesting av dialektar ha kunnskap om sosiale og fleirkulturelle variasjonar i språket kjenne hovudlinjene i norsk språkhistorie og ha kunnskap om språksituasjonen i Noreg i dag ha kunnskap om elementær litteraturteori og kunne lese og analysere ulike slag tekstar ha kunnskap om norsk litteratur frå dei eldste tider til i dag og …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… 4 Språk- og kommunikasjonslære Elevane skal ha kunnskap om språk og kommunikasjon og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst Hovudmoment Elevane skal 4a kjenne nokre stilistiske omgrep som er nødvendige i arbeidet med språk og tekst 4b ha grunnleggjande kunnskap om norsk formverk og språkføring jamført med samisk 4c ha kunnskap om skriftspråksituasjonen i Noreg, t.d.

Kapittel 1:

Faget er eit språk- og tekstfag som omfattar kunnskap om språket som system og språket i funksjon gjennom skriftlege og munnlege tekstformer som er og har vore vanlege i norsk kultur.

Kapittel 1:

Vi tenkjer gjennom språket, og det å meistre norsk er ein føresetnad for å kunne formulere tankar og kjensler, og det er grunnlaget for all læring.

Kapittel 1:

4 Kunnskap om språket Kunnskap om språket i fortid og samtid er ein del av opplæringa.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4f ha kunnskap om argumentasjonsteknikk og kunne nytte denne kunnskapen i tekstanalyse og arbeidet med tekstar 4g ha noko kunnskap om viktige skilnader mellom norsk og andre nordiske språk Mål 5 Litteratur Elevane skal ha god kunnskap om og oversyn over norsk litteratur på 1900-talet, og tekstane skal setjast inn i ein samfunnssamanheng.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

1900 og fram til i dag 4b ha noko kunnskap om dei viktigaste målmerka og kunne bruke dei i heimfesting av dialektar 4c ha kjennskap til samanheng og påverknad mellom samisk og norsk talemål 4d ha kunnskap om sosial variasjon i språket (t.d.

Kapittel 1:

… elevane, kvar etter sine eigne føresetnader, lære å uttrykkje seg klart og eintydig, både skriftleg og munnleg, samstundes som dei skapande evnene blir nørte og nærte. Elevane skal også utvide sitt norske ordforråd. Fantasi og leik har sin sjølvsagde plass i norskundervisninga, men likevel må ein aldri miste av syne at det kvardagsspråket elevane treng mest i arbeids- og samfunnslivet, …

Kapittel 1:

Det er viktig at elevane forstår kvifor språket endrar seg, og korleis den internasjonale massekulturen overrislar den norske og samiske kvardagen med angloamerikanske ord og uttrykk.

Kapittel 1:

Det er også viktig å fa fram at samisk og norsk er likeverdige språk, både i heim, barnehage, skole og arbeidsliv.

Kapittel 1:

Frå 1850 vart samisk språk og kultur sett under hardt press fordi norsk nasjonalisme og norsk nasjonsbygging kravde at alle som budde i landet, skulle lære norsk og bli norske.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

resonnerande framstillingar, utgreiingar, drøftingsoppgåver, analyse av skjønnlitteratur og sakprosa, essay, kåseri og novelle/forteljing) Mål 4 Språk- og kommunikasjonslære Elevane skal ha kunnskap om norsk språkutvikling og språkvariasjon Hovudmoment Elevane skal 4a ha kunnskap om norsk språkhistorie frå ca.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunnskap om dei viktigaste dialektmerka og kunne bruke denne kunnskapen i heimfesting av dialektar ha kunnskap om sosiale og fleirkulturelle variasjonar i språket kjenne hovudlinjene i norsk språkhistorie og ha kunnskap om språksituasjonen i Noreg i dag ha kunnskap om elementær litteraturteori og kunne lese og analysere ulike slag tekstar ha kunnskap om norsk litteratur frå dei eldste tider til …

Kapittel 1:

Like viktig er det at dei forstår korleis det norske språket har vakse fram frå ei indoeuropeisk fortid.

Kapittel 1:

Faget har vidare som ei sentral oppgåve å formidle innsikt i norsk språk og litteratur frå norrøn tid og opp til vår tid.

Kapittel 1:

Samane her i landet vart meir og meir tospråklege med eitt heimespråk, samisk, og eitt språk som dei måtte bruke i skolen og i storsamfunnet elles, norsk.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… 3 Skriftleg bruk av språket Elevane skal kunne bruke den norske målforma dei har valt, med større krav til innhald, oppbygging og språkføring enn i modul 3 Hovudmoment Elevane skal 3a kunne uttrykkje seg klart og korrekt i den norske målforma dei har valt 3b kunne variere språkbruken (t.d. stiltone, ordval og syntaks) i eigne tekstar etter sjanger og situasjon

Kapittel 1:

Denne tospråklege situasjonen hadde vore positiv om samisk og norsk hadde hatt lik status, men slik var det ikkje.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… sentrale forfattarskapar og sentrale enkeltverk i norsk litteratur lese noko omsett urfolklitteratur frå andre delar av verda ha noko kunnskap om stilistikk ha noko kunnskap om andre nordiske språk og ha lese dansk og svensk litteratur på originalspråket ha kunnskap om viktige massemedier og korleis ulike medier formidlar språk og tekst kjenne til og kunne bruke hjelpemiddel som ordbøker, leksika …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

halvparten av utvalet i modul 1, resten i modul 2) 5b ha kunnskap om grunnelement i tekstanalyse og kunne bruke denne kunnskapen når dei arbeider med litteratur 5c ha noko kunnskap om sentrale forfattarar i samband med dei litterære tekstane

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… skal kunne uttrykkje seg klart og presist, både skriftleg og munnleg, og kunne avpasse innhald og språkbruk etter kva slags samanhengar ein ordlegg seg i kjenne og kunne nytte fagtermar frå yrkesområdet sitt i sakprosatekstar ha kunnskap om oppbygginga av det norske språket og kunne nytte denne kunnskapen i eige arbeid utvide ordforrådet sitt ha kunnskap om korleis situasjonen påverkar …

Kapittel 1:

Faget har vidare som ei sentral oppgåve å formidle innsikt i norsk språk og litteratur frå norrøn tid og opp til vår tid.

Kapittel 1:

Gymnaselevane skulle ha gjennomgått og kunne gjere greie for eit utval av litteraturen som var skriven på gammalnorsk, landsmål og "det almindelige Bogmaal".

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og kunne gjere greie for eit utval av nyare norsk skjønnlitteratur og sakprosa i begge dei norske målformene.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dei eldste tider til i dag og kjenne dei viktigaste periodane i norsk litteraturhistorie ha kunnskap om sentrale forfattarskapar og sentrale enkeltverk i norsk litteratur lese noko omsett urfolklitteratur frå andre delar av verda ha noko kunnskap om stilistikk ha noko kunnskap om andre nordiske språk og ha lese dansk og svensk litteratur på originalspråket ha kunnskap om viktige massemedier …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… inn i ein samfunnssamanheng. I nokon grad kan ein også trekkje inn tekstar frå urfolk og frå verdslitteraturen. Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og ha kunnskap om -norrøn litteratur i omsetjing Eit prosaverk (t.d. ei kort ættesoge, eller eit utdrag frå Snorres kongesoger som handlar om tilhøvet mellom samar og nordmenn) og eit eddakvad eller utdrag frå eit eddakvad …

Kapittel 2: Mål og hovedmomenter

… samene i de nordiske land og Russland 4d kjenne til hva spørsmålet om samiske rettigheter til land og vann går ut på, og hva ILOkonvensjonen nr 169 er 4e kunne gjøre rede for opprettelsen av sametingene, og kriteriene for deltakelse i valget til Sametinget i Norge 4f kjenne til § …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunnskap om dei viktigaste dialektmerka og kunne bruke denne kunnskapen i heimfesting av dialektar ha kunnskap om sosiale og fleirkulturelle variasjonar i språket kjenne hovudlinjene i norsk språkhistorie og ha kunnskap om språksituasjonen i Noreg i dag ha kunnskap om elementær litteraturteori og kunne lese og analysere ulike slag tekstar ha kunnskap om norsk litteratur frå dei eldste tider til …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dugleik som er nemnde under same mål i tidlegare kurs 4b kjenne til korleis ikkje-verbale verkemiddel blir brukte i kommunikasjon (t.d.mimikk, semiotikk) 4c ha kunnskap om viktige delar av norsk språkhistorie med særleg vekt på tida etter 1830 4d kjenne tilhøvet mellom sitt eige norske talemål og skriftspråka våre 4e kjenne tilhøvet mellom norsk skriftspråk og norsk talemål i samisktalande …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… og sakprosa, essay, kåseri og novelle/forteljing) Mål 4 Språk- og kommunikasjonslære Elevane skal ha kunnskap om norsk språkutvikling og språkvariasjon Hovudmoment Elevane skal 4a ha kunnskap om norsk språkhistorie frå ca. 1900 og fram til i dag 4b ha noko kunnskap om dei viktigaste målmerka og kunne bruke dei i heimfesting av dialektar 4c ha kjennskap til samanheng og påverknad …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunne nytte denne kunnskapen i eige arbeid utvide ordforrådet sitt ha kunnskap om korleis situasjonen påverkar språkbruken og kunne nytte denne kunnskapen i praksis ha kunnskap om korleis samisk og norsk språk har påverka kvarandre historisk ha kunnskap om grunnelement i tekstanalyse og kunne lese og kommentere ulike slag tekstar ha kunnskap om dei viktigaste sjangrane i skjønnlitteratur og sakprosa …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4f ha kunnskap om argumentasjonsteknikk og kunne nytte denne kunnskapen i tekstanalyse og arbeidet med tekstar 4g ha noko kunnskap om viktige skilnader mellom norsk og andre nordiske språk Mål 5 Litteratur Elevane skal ha god kunnskap om og oversyn over norsk litteratur på 1900-talet, og tekstane skal setjast inn i ein samfunnssamanheng.

Kapittel 1:

Skal elevane utvikle eit rikt og dugeleg språk, må dei ha ein terminologi som gjer at dei kan beskrive korleis språket er bygd opp, og korleis det fungerer i tale og tekst.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… Språk- og kommunikasjonslære Elevane skal ha kunnskap om språk- og kommunikasjonslære og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst Hovudmoment Elevane skal 4a ha grunnleggjande kunnskap om norsk rettskriving, formverk og språkføring 4b ha grunnleggjande kunnskap om norsk ordlære, grammatikk og setningslære og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4c kjenne stilistiske omgrep …