Fagstoff

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og ha kunnskap om -norrøn litteratur i omsetjing Eit prosaverk (t.d. ei kort ættesoge, eller eit utdrag frå Snorres kongesoger som handlar om tilhøvet mellom samar og nordmenn) og eit eddakvad eller utdrag frå eit eddakvad bør vere med i tekstutvalet.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og kunne gjere greie for eit utval av skjønnlitteratur og sakprosa i begge målformer frå 1900-talet.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dialektar, sosiolektar og slang) 4e kjenne til korleis tospråklegheit fungerer her i Norden og i andre delar av verda 4f kunne forstå undertekst og valørar i norsk tale og skrift, og kunne bruke dobbelttydingar i norsk i ulike samanhengar Mål 5 Litteratur Elevane skal ha kunnskap om norsk litteratur i ulike sjangrar med hovudvekt på litteratur frå tida etter 1940.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

5b ha god kunnskap om litterær analyse 5c ha lese eit utval av danske og svenske tekstar på originalspråket

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… sentrale forfattarskapar og sentrale enkeltverk i norsk litteratur lese noko omsett urfolklitteratur frå andre delar av verda ha noko kunnskap om stilistikk ha noko kunnskap om andre nordiske språk og ha lese dansk og svensk litteratur på originalspråket ha kunnskap om viktige massemedier og korleis ulike medier formidlar språk og tekst kjenne til og kunne bruke hjelpemiddel som ordbøker, leksika …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

bøker, aviser, folkeopplysningsskrifter, skillingstrykk og vekeblad) Mål 7 Tekstforståing Elevane skal kunne forstå semantikken i norsk tale og skrift i ulike samanhengar Hovudmoment Elevane skal 7a lære seg å oppfatte og bruke ironi og dobbelttydingar av ord, overdrivingar, underdrivingar og andre språklege verkemiddel i norsk 7b lese og forstå ulike typar av tekstar der slike verkemiddel blir brukte

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

I nokon grad kan ein også trekkje inn tekstar frå andre nordiske land, frå urfolk og frå verdslitteraturen.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og kunne gjere greie for eit utval av nyare norsk skjønnlitteratur og sakprosa i begge dei norske målformene.Norskspråkleg litteratur av samiske forfattarar skal vere med i utvalet. I utvalet av tekstar skal både kvinnelege og mannlege forfattarar vere representerte.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… norsk skjønnlitteratur og sakprosa i begge dei norske målformene. Norskspråkleg litteratur av samiske forfattarar skal vere med i utvalet. I utvalet av tekstar skal både kvinnelege og mannlege forfattarar vere representerte. Desse sjangrane skal vere med i utvalet: Ein roman Eit representativt utval av noveller Eit representativt utval av dikt Eit variert utval av sakprosatekstar, gjerne med tema frå yrkeslivet

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Ein roman eller eit drama, eit representativt utval korte prosatekstar (skjønnlitteratur og sakprosa) og eit representativt utval lyrikk av sentrale forfattarar skal vere med.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

-folkedikting Ei folkevise, eventyr og segner skal vere med i tekstutvalet.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunnskap om språksituasjonen i Noreg i dag ha kunnskap om elementær litteraturteori og kunne lese og analysere ulike slag tekstar ha kunnskap om norsk litteratur frå dei eldste tider til i dag og kjenne dei viktigaste periodane i norsk litteraturhistorie ha kunnskap om sentrale forfattarskapar og sentrale enkeltverk i norsk litteratur lese noko omsett urfolklitteratur frå andre delar av verda …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

10 5b ha kunnskap om grunnelement i tekstanalyse og kunne bruke denne kunnskapen når dei arbeider med litteratur 5c ha noko kunnskap om sentrale forfattarar i samband med dei litterære tekstane og ha oversyn over perioden etter 1940 Mål 6 Massemedier Elevane skal ha noko kunnskap om massemedier som informasjonskjelder og kulturformidlarar Hovudmoment Elevane skal 6a ha noko kunnskap om …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… utval av sakprosatekstar 5b ha kunnskap om grunnelement i tekstanalyse og kunne påvise og vurdere bruken av enklare stilistiske verkemiddel 5c ha noko kunnskap om sentrale forfattarar i samband med dei litterære tekstane og ha oversyn over perioden etter 1940 Mål 6 Massemedier Elevane skal ha noko kunnskap om massemedier som informasjonskjelder og kulturformidlarar Hovudmoment Elevane skal 6a kjenne til …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… norsk språkhistorie med særleg vekt på tida etter 1830 4d kjenne tilhøvet mellom sitt eige norske talemål og skriftspråka våre 4e kjenne tilhøvet mellom norsk skriftspråk og norsk talemål i samisktalande kjerneområde Mål 5 Litteratur Elevane skal ha kunnskap om norsk og nordisk litteratur frå dei eldste tider og fram til ca. 1900 og samtidig få litteraturhistorisk oversikt og samanheng.

Kapittel 1:

… elevane, kvar etter sine eigne føresetnader, lære å uttrykkje seg klart og eintydig, både skriftleg og munnleg, samstundes som dei skapande evnene blir nørte og nærte. Elevane skal også utvide sitt norske ordforråd. Fantasi og leik har sin sjølvsagde plass i norskundervisninga, men likevel må ein aldri miste av syne at det kvardagsspråket elevane treng mest i arbeids- og samfunnslivet, …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… semiotikk) 4c ha kunnskap om viktige delar av norsk språkhistorie med særleg vekt på tida etter 1830 4d kjenne tilhøvet mellom sitt eige norske talemål og skriftspråka våre 4e kjenne tilhøvet mellom norsk skriftspråk og norsk talemål i samisktalande kjerneområde Mål 5 Litteratur Elevane skal ha kunnskap om norsk og nordisk litteratur frå dei eldste tider og fram til ca.

Kapittel 1:

Like viktig er det at dei forstår korleis det norske språket har vakse fram frå ei indoeuropeisk fortid.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dei viktigaste målmerka og kunne bruke dei i heimfesting av dialektar 4c ha kjennskap til samanheng og påverknad mellom samisk og norsk talemål 4d ha kunnskap om sosial variasjon i språket (t.d. sosiolektar, tospråklegheit, gruppespråk og fagspråk) 4e ha kunnskap om stilistikk og tekstsamanbinding og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4f ha kunnskap om argumentasjonsteknikk …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

13 Mål 3 Skriftleg bruk av språket Elevane skal kunne bruke ei av dei norske målformene i ulike samanhengar og kunne avpasse innhald og språkbruk etter situasjonen Hovudmoment Elevane skal 3a fa øving i å skrive i ulike sjangrar, både sakprosa og skjønnlitteratur, til dømes

Kapittel 1:

Gjennom språkhistoria skal elevane skjøne føresetnadene for dei to norske skriftspråka våre, forstå språksituasjonen i dag og samstundes utvikle språkleg toleranse.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

tolking Mål 3 Skriftleg bruk av språket Elevane skal kunne bruke ei av dei norske målformene i ulike samanhengar og kunne avpasse innhald og språkbruk etter situasjonen.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

14 Mål 5 Litteratur Elevane skal ha kunnskap om norsk litteratur i ulike sjangrar med hovudvekt på litteratur frå tida etter 1940. Begge dei norske målformene skal vere representerte. I nokon grad kan ein også trekkje inn tekstar frå andre nordiske land, frå urfolk og frå verdslitteraturen. Det er eit mål at arbeidet med litteraturen skal skape interesse for og …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… til diskusjon -oppsummering av diskusjon -presentasjon av eit emne i faget -dramatisering og framføring av litteratur Mål 3 Skriftleg bruk av språket Elevane skal utvikle vidare den skriftspråklege kompetansen i den norske målforma dei har valt, frå grunnkurset Hovudmoment Elevane skal 3 a ha god kunnskap om og vere sikre i norsk skriftleg 3b kunne skrive lengre, samanhengande tekstar på …

Kapittel 1:

Denne tospråklege situasjonen hadde vore positiv om samisk og norsk hadde hatt lik status, men slik var det ikkje.

Kapittel 1:

Enkelte stader førte denne språklege og kulturelle undertrykkinga til at samane miste samisk som morsmål.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… og tekst 4b ha grunnleggjande kunnskap om norsk formverk og språkføring jamført med samisk 4c ha kunnskap om skriftspråksituasjonen i Noreg, t.d. tilhøvet mellom nynorsk og bokmål, offentleg målbruk, påverknad frå andre språk og nydanningar i samisk og norsk, i historisk perspektiv og i vår tid 4d kjenne ulike variantar av talemålet med utgangspunkt i eige miljø (fagspråk, gruppespråk, dialektar, …

Kapittel 1:

Gjennom språkhistoria skal elevane skjøne føresetnadene for dei to norske skriftspråka våre, forstå språksituasjonen i dag og samstundes utvikle språkleg toleranse.

Kapittel 1:

Sidan samisk ikkje kunne brukast i det offentlege livet, vart språket sett på som mindreverdig, også mellom samar.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunne nytte denne kunnskapen i eige arbeid utvide ordforrådet sitt ha kunnskap om korleis situasjonen påverkar språkbruken og kunne nytte denne kunnskapen i praksis ha kunnskap om korleis samisk og norsk språk har påverka kvarandre historisk ha kunnskap om grunnelement i tekstanalyse og kunne lese og kommentere ulike slag tekstar ha kunnskap om dei viktigaste sjangrane i skjønnlitteratur og sakprosa …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

I tillegg skal dei kjenne hovudlinjene i norsk språkhistorie og påverknad mellom samisk og norsk språk.

Kapittel 1:

Frå 1964 vart det råd å velje samisk som sidemål i gymnaset, men først då samisk gymnas vart oppretta i 1969, fekk elevane undervisning i samisk.

I endringane av læreplanane frå 1910 og 1920 vart det lagt vekt på "at gi eleven et saa fyldig kjendskap som mulig til vort kulturliv

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4f ha kunnskap om argumentasjonsteknikk og kunne nytte denne kunnskapen i tekstanalyse og arbeidet med tekstar 4g ha noko kunnskap om viktige skilnader mellom norsk og andre nordiske språk Mål 5 Litteratur Elevane skal ha god kunnskap om og oversyn over norsk litteratur på 1900-talet, og tekstane skal setjast inn i ein samfunnssamanheng.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… kunnskap om språksituasjonen i Noreg i dag ha kunnskap om elementær litteraturteori og kunne lese og analysere ulike slag tekstar ha kunnskap om norsk litteratur frå dei eldste tider til i dag og kjenne dei viktigaste periodane i norsk litteraturhistorie ha kunnskap om sentrale forfattarskapar og sentrale enkeltverk i norsk litteratur lese noko omsett urfolklitteratur frå andre delar av verda …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… norsk språkhistorie med særleg vekt på tida etter 1830 4d kjenne tilhøvet mellom sitt eige norske talemål og skriftspråka våre 4e kjenne tilhøvet mellom norsk skriftspråk og norsk talemål i samisktalande kjerneområde Mål 5 Litteratur Elevane skal ha kunnskap om norsk og nordisk litteratur frå dei eldste tider og fram til ca. 1900 og samtidig få litteraturhistorisk oversikt og samanheng.

Kapittel 2: Mål og hovedmomenter

… tilværelse i tidligere tider og i dag ha kjennskap til vesentlige forskjeller og likheter mellom samenes og nabofolkenes forestillinger og språklige og musikalske uttrykksformer kjenne til dagens samarbeid med språklige minoritetsgrupper i Europa, og med urfolk kunne danne seg et utvidet bilde av samisk tradisjonell og moderne håndarbeid og kunst ha klarhet i betegnelser og begreper som etnisitet – kulturidentitet …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… samanhengar ein ordlegg seg i ha kunnskap om oppbygginga av det norske språket og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst ha kunnskap om og kunne gjere greie for korleis situasjonen påverkar språkbruken ha kunnskap om dei viktigaste sjangrane i skjønnlitteratur og sakprosa og kunne skrive ulike slag tekstar ha kunnskap om korleis ein utviklar, byggjer opp, …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

1900 og fram til i dag 4b ha noko kunnskap om dei viktigaste målmerka og kunne bruke dei i heimfesting av dialektar 4c ha kjennskap til samanheng og påverknad mellom samisk og norsk talemål 4d ha kunnskap om sosial variasjon i språket (t.d.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… og kunne nytte denne kunnskapen i si eiga skriving ha noko kunnskap om dei viktigaste dialektmerka og kunne bruke denne kunnskapen i heimfesting av dialektar ha kunnskap om sosiale og fleirkulturelle variasjonar i språket kjenne hovudlinjene i norsk språkhistorie og ha kunnskap om språksituasjonen i Noreg i dag ha kunnskap om elementær litteraturteori og kunne lese og analysere ulike slag …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… dei viktigaste målmerka og kunne bruke dei i heimfesting av dialektar 4c ha kjennskap til samanheng og påverknad mellom samisk og norsk talemål 4d ha kunnskap om sosial variasjon i språket (t.d. sosiolektar, tospråklegheit, gruppespråk og fagspråk) 4e ha kunnskap om stilistikk og tekstsamanbinding og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4f ha kunnskap om argumentasjonsteknikk …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… ulike slag tekstar ha kunnskap om dei viktigaste sjangrane i skjønnlitteratur og sakprosa og kunne skrive ulike slag tekstar ha kunnskap om korleis ein utviklar, byggjer opp, endrar og skriv ferdig ein tekst og kunne bruke denne kunnskapen i si eiga skriving kjenne ulike variantar av talemålet i sitt eige miljø ha kunnskap om språksituasjonen i Noreg i dag, rna.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og kunne gjere greie for eit utval av nyare norsk skjønnlitteratur og sakprosa i begge dei norske målformene.Norskspråkleg litteratur av samiske forfattarar skal vere med i utvalet.

Kapittel 1:

Gjennom språkhistoria skal elevane skjøne føresetnadene for dei to norske skriftspråka våre, forstå språksituasjonen i dag og samstundes utvikle språkleg toleranse.

Kapittel 1:

Det er viktig at elevane forstår kvifor språket endrar seg, og korleis den internasjonale massekulturen overrislar den norske og samiske kvardagen med angloamerikanske ord og uttrykk.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… i arbeidet med språk og tekst Hovudmoment Elevane skal 4a ha grunnleggjande kunnskap om norsk rettskriving, formverk og språkføring 4b ha grunnleggjande kunnskap om norsk ordlære, grammatikk og setningslære og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4c kjenne stilistiske omgrep som er nødvendige i tekstanalyse 4d kjenne dei viktigaste elementa i språkleg kommunikasjon og kunne bruke …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… i arbeidet med språk og tekst Hovudmoment Elevane skal 4a ha grunnleggjande kunnskap om rettskriving, formverk og språkføring i norsk 4b ha grunnleggjande kunnskap om norsk ordlære og setningslære, og kunne nytte denne kunnskapen i arbeidet med språk og tekst 4c kunne forstå undertekst og valørar i norsk tale og skrift og kunne bruke dobbelttydingar i norsk i ulike samanhengar …

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

Elevane skal også ha noko kunnskap om annan nordisk litteratur.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… frå verdslitteraturen. Hovudmoment Elevane skal 5a ha lese og ha kunnskap om -norrøn litteratur i omsetjing Eit prosaverk (t.d. ei kort ættesoge, eller eit utdrag frå Snorres kongesoger som handlar om tilhøvet mellom samar og nordmenn) og eit eddakvad eller utdrag frå eit eddakvad bør vere med i tekstutvalet. -folkedikting Ei folkevise, eventyr og segner skal vere med i tekstutvalet.

Kapittel 2: Mål og hovudmoment

… viktigaste elementa i språkleg kommunikasjon og kunne bruke denne kunnskapen i praktisk arbeid med språket 4e ha kunnskap om skriftspråksituasjonen i Noreg, som til dømes tilhøvet mellom nynorsk, bokmål og samisk, offentleg målbruk, påverknad frå andre språk og nydanningar i samisk og norsk språk 4f kjenne ulike variantar av talemålet med utgangspunkt i eige miljø (dialektar, sosiolektar, tospråklegheit, fagspråk, gruppespråk …