Ferdigheter og arbeidsmåter

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Litteraturlesing

Men ein bør ikkje avgrensa litteraturlesinga strengt til det som er lagt opp som pensum.

IV. Gamalnorsk. › 2. klasse.

I sidemålet kan det kanskje vera tenleg av og til med same slag øvingar som i 1. klasse, men etter kvart må ein gå over til stilar her òg, t.

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Arbeidsplan

det vere nok at eleven legg fram resultatet i nokre få hovudpunkt, eller legg fram eit skriftleg arbeid som historie- og norsklæraren i lag får døme om.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Klasse II

Når det gjeld stilskriving, går ein i hovudmålet etter kvart over til resonnerande stilar, 8—9 i året og av dei 3—4 på skolen (4 timar kvar gong).

NORSK

I sidemålet brukes en kort, særskilt framstilling av grammatikken og rettskrivningen.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Pensum › Opplæringa

Til hjelp ved litteraturlesnaden bør ein ha ei lærebok i norrøn litteraturhistorie (80—100 sider), som blir gjennomgått i samband med tekstlesnaden og lesen i samanheng i siste klassen.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Pensum › Opplæringa

Boka bør gje eit stutt utsyn over lydlære, formlære og setningslære, såleis at elevane kan få stø kjennskap til dei former som blir bruka i vanleg prosa.

Arbeidsplan.

Dersom ein underviser etter lærebøker som jamleg krev at elevane gjer små arbeidsoppgåver, treng ein ikkje dessutan ta serarbeid i III. og IV. klasse.

Til lesning av læreboka setter en av 1 av de 2 timene.

Lignende krav bør også gjelde framstillingen av Norges historie.

Den ville bli mer poengtert om viktige årstall, navn på personer og hendinger også ble trykt ute i margen.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Klasse IV (1 time)

Ein les her eit utval av folkeviser. Omfråm eit pensum på 30 sider les ein så mykje ein vinn på. Repetisjon av heile pensumet (80 sider). Til orientering i folkediktinga bør ein lesa K. Liestøl: Norsk folkedikting.

NORSK › Mål for opplæringa i norsk i gymnaset:

Det kan ein gjera ved at ein ei tid samlar seg om eit verk, ein forfattar, ein tidbolk eller eit visst emneområde.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Litteraturlesing

Ein bør sjå litteraturlesinga i dei 3 gymnasåra som ein einskap, og kvar lærar bør nokså fritt kunna leggja ein gjennomtenkt plan for arbeidet.

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Pensum

Romet skal ha hyller eller skåp for handbøker, plansjeverk, seriebøker og tidskrift.

NORSK

Lesebøker for 2. og 3. klasse skal inneholde noen sider svensk og dansk litteratur.

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Pensum

klassesett av Norsk statistisk årbok; statsbudsjett, nasjonalbudsjett, stortingsmeldingar, kommunalbudsjett; tidskrift, t.d. Norsk historisk tidskrift, Samtiden, Internasjonal politikk, Tidens ekko, meldingar frå Dei sameinte nasjonane o. l.; historiske dokument og tekster; lokalhistorisk arkiv bygt på samling av avisklipp o.

NORSK

3. hans kjennskap til våre fremste forfattere og hoveddragene i den litterære utvikling.

NORSK

Ved bedømmelsen av gjengivingen på sidemålet skal en legge særlig vekt på språkriktig form, riktig rettskrivning og tegnsetting.

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Lærebøker og pensum

I klasse II tar en prøve i verdenshistorie inntil omkring 1870; i klasse III tar en prøve i det øvrige pensum.

IV. Gamalnorsk. › Pensum:

Han skal òg kunna gjera greie for verket (og eventuelt forfattaren av verket) som stykket er teki frå.

Arbeidsplan.

(Verdshistoria etter 1870 og samfunnslæra er ikkje eksamenspensum i denne klassen.) I samband med epokelesnaden må eksaminanden kunne gjere greie for viktige historiske data fram til 1815.

Arbeidsplan.

Ved eksamen i klasse V prøver ein eksaminanden i det han har lesi i avgangsklassen, og i alle høve i verdshistorie, nordisk historie og samfunnslære.

Arbeidsplan.

Til serarbeid nyttar ein 10—20 timar. Ved avgangseksamen tek ein prøve i pensumet for siste klassen (historie og samfunnslære II) på same måten som i 5-årsgymnaset. Serarbeid ved examen artium som i 5-årsgymnaset.

NORSK

5. Eksaminanden skal kunne legge fram særarbeid fra skoleåret dersom han ønsker det.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Litteraturhistorie

Men når ein les pensum grundigare og meir samanhangande i 4. og 5. klassen, må litteraturhistoria òg lesast meir i samanheng.

NORSK

Undervisningen skal hjelpe fram evnen hos elevene til å lese tydelig og til å forstå det leste.

NORSK › Klasse I

Elevene kan lese igjennom tekster dels hjemme eller ved «stille lesning» på skolen, eller teksten kan bli lest opp på skolen.

NORSK

Ved den muntlige avgangsprøven i realskolen skal en prøve: 1. eksaminandens evne til å lese tydelig, riktig og med forståelse både av hovedmålet og sidemålet.

Arbeidsplan.

Klasse III (4 veketimar.) Ein les anten dei 7 obligatoriske epokane på same måten som etter alternativ A for 5-årsgymnaset, eller ein tek dei 4 obligatoriske epokane og den fritt valde lesnaden etter alternativ B i 5-årsgymnaset.

Pensum.

Dessutan skal ein lese om eitt eller eit par emne som har samband med historie og samfunnslære.

Pensum.

Desse epokane må til saman ikkje ha større sidetal enn 280, og ingen einskild epoke må ha større sidetal enn 50.

NORSK

2. hans evne til å gjöre greie for utvalte stykker av litteraturen på begge mål (fra det oppgitte pensum), og dersom faglæreren ønsker det, et ukjent stykke på hovedmålet.

Arbeidsplan.

Til serarbeid kan ein i klasse III og IV nytte om lag 10 timar.

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Pensum › Emne

Helst bør kvar elev prøve seg med i alle fall eitt serarbeid i samband med historie og samfunnslære I.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Litteraturlesing

Den måten læraren nyttar til å gå gjennom diktverket, kan skifta mykje frå verk til verk, og læraren må ta omsyn til kor mogne elevane er, og kva han sjølv maktar.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Litteraturhistorie

Serleg viktige avsnitt bør repeterast i siste klassen.

NORSK

Undervisningen skal hjelpe fram evnen hos elevene til å lese tydelig og til å forstå det leste.

NORSK › IV. Gamalnorsk. › Pensum › Klasse III

Av og til vert det gjevi tilleggsspørsmål i eit språkleg, litterært eller historisk emne.

Elevene kan lese igjennom tekster dels hjemme eller ved »stille lesning« på skolen, eller teksten kan bli

NORSK › Klasse I

Elevene kan lese igjennom tekster dels hjemme eller ved «stille lesning» på skolen, eller teksten kan bli lest opp på skolen.

Han bør også holde seg i god kontakt med undervisningen i orienteringsfagene og f. eks. samarbeide med historielæreren ved gjennomgåing av litteraturhistoriens forskjellige perioder, eller med geografilæreren ved utarbeiding av arbeidsoppgaver, utforming av stilemner og emner for elevforedrag.

Et samarbeid ved de enkelte skoler mellom lærerne i f. eks. norsk, geografi og samfunnsregning kan gi et variert utvalg av emner til arbeidsoppgaver, særlig i avgangsklassen.

Arbeidsplan.

Arbeidet i desse sertimane ligg serskilt vel til rette for arbeidsskolemåten, og det må vere ein vanleg framgangsmåte at elevane arbeider med emna ut frå tilgjengelege kjelder etter rettleiing frå læraren.

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Arbeidsplan

Ein kan ta for seg dokument som kan kaste lys over personar, hendingar og rørsler i historia, eller velje ut ei hendingsrekkje og finne årsakssamanhengen, eller finne miljøbakgrunnen for ein historisk person, eller jamføre ulike syn på fenomen i historia, eller setje eit einskilt aktuelt spørsmål inn i historisk samanheng, t. d. Atlantpakta og tradisjonen i norsk utanrikspolitikk.

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Arbeidsplan

Hovudsaka på dette steget må vere at eleven får øving i å samanlikne ulikt kjeldemateriale, i å sjå i historisk perspektiv og i å dra slutningar.

NORSK › Klasse II

Noen dikt blir lært utenat, blant dem de nordiske fedrelandssangene (hele sangen eller noen vers).

HISTORIE OG SAMFUNNSLÆRE › Arbeidsplan

I samfunnslære bør likevel aktivitetsundervisning med drøfting og aktualisering bli den vanlege framgangsmåten.

IV. Gamalnorsk.

Ved samtalar og arbeidsoppgåver kan ein utvida stoffet og trengja djupare inn i det.

Undervisningen skal hjelpe fram evnen hos elevene til å lese tydelig og til å forstå det leste.