82

Etter Olav Kyrre vart Magnus, son hans, og Haakon Magnusson, broderson hans, kongar. Det saag ut til ufred nokre gonger millom dei, men Haakon døydde inkje lenge etter, og daa styrde Magnus aaleine. Han var berre 20 aar gamall, men høgvaksen, fager og djerv; han var alltid hugad paa strid liksom farfar sin. Han hadde eit ordtøke, at kongar var til fyr aa vinna æra, men inkje fyr aa liva lenge.

Strakst Magnus vart konge, gjorde han ei ferd til Skotland og øyarne der umkring. Daa Olav Kyrre var konge, raadde Orknøy-jarlarne seg sjølve, men dei var inkje gode styrarar, og Sudrøyarne skilde seg fraa dei og stod no under den norske kongen paa Man, Gudrød, som hadde teket det norske riket i Dublin og eit stort stykke av Irland og. Han var so megtig, at han hadde ein flote paa 90 skip. Enden paa denne ferdi vart, at Gudrød laut gjeva upp Dublin til ein irsk konge, som 83Magnus hadde gjort forlik med, og godkjenna Magnus fyr yverherre yver Sudrøyarne og Man.

Daa Magnus kom heim, hadde han fleire megtige lendmenner aa tvinga. Den eine av desse, Sveinke Steinarsson i Raanrike, var so megtig, at Magnus totte det var best aa gjera forlik med han.

Inkje lenge etter vart det naudturvelegt fyr Magnus aa gjera ei ny ferd til Vesterhavs-landi, og denne gongen siglde han ut med ein stor flote og umkring 14,000 mann. Fyrst fangad han Orknøy-jarlarne og lagde Orknøyarne under Norig, og so vann han Man og Sudrøyarne og fekk mange nordmenner til aa busetja seg der, daa mange av dei, som var der fyrr, var fallne dei siste urolege tiderne, og dei, som var att, var for faa til aa halda nordmannskapen uppe mot dei innfødde, som hadde yvertalet paa desse øyarne. So tok han Anglesea og trugad med aa herja paa Skotland, og den skotske kongen vart skræmd til aa gjera fred paa det vilkaaret, at alle øyarne vestanfyr Skotland skulde høyra til Norig. Magnus sende skorne sine til ein irsk konge og sagde, at han skulde bera dei um halsen joledagen og soleids godkjenna Magnus fyr yverherre, og den irske kongen torde inkje segja nei. Men nokot større herredøme kunne inkje Magnus vinna, daa leidingsheren, som berre var skyldig til aa fylgja 2 maanadar, var sigld heim, og mange av lendmennerne og reiste fraa han —. Daa den norske heren var der vest, tok kong Magnus og mange av mennerne hans til aa klæda seg etter den skotske moten med stutte kjolar og kappur, fyrutan brøker, og av detta fekk han tilnamnet Berrføtt.

Daa Magnus var komen heimatt, tok han til med 84ein ufred med den svenske kongen Inge og gjorde krav paa, at Gjøtaelvi og Veneren skulde vera landskilet millom Norig og Sverik, og at soleids Dalsland skulde høyra til Norig. Ufreden varde i tvo aar, og det stod tvo slag ved Fokserne ved Gjøtaelvi, og nordmennerne og svenskarne vann kvar sin gong. Sistpaa hadde den norske, svenske og danske kongen eit møte i Konghelle, og der vart det avtalat fred, og at Magnus skulde gifta seg med Margrete, dotter hans Inge, og hava Dalsland i heimanfylgja.¹) Difyr fekk Margrete tilnamnet Fredkolla (fredsgjenta).

Daa Magnus hadde voret konge i 9 aar, gjorde han tridje gongen ei ferd til Vesterhavs-landi, og den av dei irske kongarne, som no aatte Dublin, laut gjera fred og gjeva Magnus Dublin og eit stort stykke av Irland. Strakst fyrr Magnus skulde fara heim, gjekk han upp i landet med det meste av heren og skulde taka imot ei naute-drift, som irekongen hadde lovat aa senda; men daa dei gjekk yver nokre myrar, kom irarne og sette paa dei. Nordmennerne ventad inkje yverfall, daa der var fred, og mange fall paa myrarne, og nokre bergjad seg ned til skipi. Magnus vilde inkje fly og forlata mannskapet sitt; han stod under merket med ryggen mot eit tre og slost. Han hadde gyllt hjelm og raud skjold med ei gyllt løva paa, og ein raud silkekjole utanpaa brynja med ei gul silkeløva framme og bak. (Av detta hev dei trutt, at Norig hev fenget ei løva i vaapnet sitt). Nordmennerne hogg ned irarne som bu-fe, men yvermagti vart større og større. Magnus 85fekk eit spjot gjenom baade laari, men berre braut av spjotskaftet og bad mennerne sine ganga væl fram. Strakst etter fekk han eit hogg i halsen og fall. Daa flydde nordmennerne, men fyrst drap Vidkunn Jonsson kongens banemann og bergjad merket. Magnus var berre 30 aar, daa han fall. Etter detta slaget gav hovdingarne hans Magnus upp Irland og siglde heim.

82

Etter Olav Kyrre vart Magnus, son hans, og Haakon Magnusson, brorson hans, kongar. Det såg ut til ufred nokre gonger mellom dei, men Haakon døydde inkje lenge etter, og då styrde Magnus åleine. Han var berre 20 år gamal, men høgvaksen, fager og djerv; han var alltid huga på strid liksom farfar sin. Han hadde eit ordtøke, at kongar var til fyr å vinne æra, men inkje fyr å leve lenge.

Straks Magnus vart konge, gjorde han ei ferd til Skotland og øyane der omkring. Då Olav Kyrre var konge, rådde Orknøy-jarlane seg sjølve, men dei var inkje gode styrarar, og Sudrøyarne skilde seg frå dei og stod no under den norske kongen på Man, Gudrød, som hadde teke det norske riket i Dublin og eit stort stykke av Irland og. Han var so mektig, at han hadde ein flåte på 90 skip. Enden på denne ferda vart, at Gudrød laut gje opp Dublin til ein irsk konge, som 83Magnus hadde gjort forlik med, og godkjenna Magnus fyr yverherre over Sudrøyarne og Man.

Då Magnus kom heim, hadde han fleire mektige lendmenn å tvinga. Den eine av desse, Sveinke Steinarsson i Raanrike, var so mektig, at Magnus tykte det var best å gjera forlik med han.

Inkje lenge etter vart det naudturvelegt fyr Magnus å gjera ei ny ferd til Vesterhavs-landa, og denne gongen siglde han ut med ein stor flåte og omkring 14,000 mann. Fyrst fanga han Orknøy-jarlane og la Orknøyarne under Norig, og so vann han Man og Sudrøyarne og fekk mange nordmenn til å busetja seg der, då mange av dei, som var der før, var falne dei siste urolege tidene, og dei, som var att, var for få til å halda nordmannskapen oppe mot dei innfødde, som hadde overtalet på desse øyane. So tok han Anglesea og truga med å herja på Skotland, og den skotske kongen vart skremd til å gjera fred på det vilkåret, at alle øyane vestanfor Skotland skulle høyre til Norig. Magnus sende skorne sine til ein irsk konge og sa, at han skulle bere dei om halsen joledagen og soleids godkjenna Magnus fyr yverherre, og den irske kongen torde inkje segja nei. Men noko større herredøme kunne inkje Magnus vinna, då leidingsheren, som berre var skyldig til å fylgje 2 månadar, var sigld heim, og mange av lendmennene og reiste frå han —. Då den norske hæren var der vest, tok kong Magnus og mange av mennene hans til aa klæda seg etter den skotske moten med stutte kjolar og kapper, fyrutan brøker, og av detta fekk han tilnamnet Berrføtt.

Då Magnus var komen heimatt, tok han til med 84ein ufred med den svenske kongen Inge og gjorde krav på, at Gjøtaelvi og Veneren skulle vera landskilet mellom Norig og Sverik, og at soleids Dalsland skulle høyre til Norig. Ufreden varde i to år, og det stod to slag ved Fokserne ved Gjøtaelvi, og nordmennene og svenskane vann kvar sin gong. Sistpå hadde den norske, svenske og danske kongen eit møte i Konghelle, og der vart det avtala fred, og at Magnus skulle gifta seg med Margrete, dotter hans Inge, og hava Dalsland i heimanfylgja.¹) Difyr fekk Margrete tilnamnet Fredkolla (fredsgjenta).

Då Magnus hadde vore konge i 9 år, gjorde han tredje gongen ei ferd til Vesterhavs-landa, og den av dei irske kongane, som no åtte Dublin, laut gjera fred og gjeva Magnus Dublin og eit stort stykke av Irland. Straks før Magnus skulle fara heim, gjekk han opp i landet med det meste av hæren og skulle taka imot ei naute-drift, som irekongen hadde lova å senda; men då dei gjekk over nokre myrar, kom irane og sette på dei. Nordmennene venta inkje overfall, då der var fred, og mange fall på myrane, og nokre bergjad seg ned til skipa. Magnus ville inkje fly og forlata mannskapet sitt; han stod under merket med ryggen mot eit tre og slost. Han hadde gyllt hjelm og raud skjold med ei gyllt løva på, og ein raud silkekjole utanpå brynja med ei gul silkeløva framme og bak. (Av detta har dei trutt, at Norig har fenget ei løva i våpenet sitt). Nordmennene hogg ned irane som bu-fe, men overmakta vart større og større. Magnus 85fekk eit spyd gjennom både låra, men berre braut av spjotskaftet og bad mennene sine ganga vel fram. Straks etter fekk han eit hogg i halsen og fall. Då flydde nordmennene, men fyrst drap Vidkunn Jonsson kongens banemann og bergjad merket. Magnus var berre 30 år, då han fall. Etter detta slaget gav hovdingane hans Magnus opp Irland og siglde heim.