2

Naar fedrarne vaare vandrad inn og kvat veg dei kom, veit me inkje. Dei kom vandrande i mindre flokkar, som dei kallad »folk« (som raumar, ryger, hordar, trønder, hader). Det stykke land, som eit »folk« busette seg i, kallad dei fylke. Kvart folk var bytt i fleire mindre »herar«*), og det stykke land, som ein »her« busette seg i, kallad dei herad.

Norig er eit bakkutt og fjellutt land, med mange tronge dalar og faa sletter. I gamle dagar var landet myket meir skogvakset, helst ned paa flatlandet. Der som dei beste bygderne er no, var i den tidi tjukkaste skogen, og der var det paa mange stader myrlendt og ufriskt og frostnæmt, og difyr søkte dei fyrste, som vandrad inn, nokot upp i høgdi, naar dei busette seg 3inne i landet, men mest busette dei seg umkring fjordarne og sjøarne, av di vatnet var lettaste farvegen.

Frænde-folki til fedrarne vaare fann flatare lende til aa byggja, og dei busette seg helst i landsbyar og dreiv sambruk, soleids at jordi høyrde til heile landsbyen, og den einskilde mannen aatte berre huset, han budde i, og tufti, det stod paa. Men i Norig ned med sjøkanten elder upp i dalsidurne høvde det betre, at kvar fri mann, som kunne, tok jord fyr seg sjølv og rudde gard fyr seg og huslyden sin, og han og ætti hans fekk daa full eigedoms-rett elder odelsrett til garden, og vart heiltupp sjølvstendig. Desse var odelsbønder, storbønder (elder »holdar«).

Dei, som inkje fekk taka seg jord sjølve, leigde av odelsbønderne og het leiglendingar elder smaabønder.

Der fanst ufrie folk og, som dei kallad trælar, som dei anten hadde kaupt elder fangat paa herferd.

Fyrr fedrarne vaare vandrad inn, fanst det inkje nokot jorddyrkande folk i landet, som dei kunne leggja under seg, og det vart soleids inkje eit stand av herrar og eit stand av undergjevne bønder. Alle bønder, baade odelsbønder og leiglendingar, var frie.

2

Naar fedrane vaare vandra inn og kvat veg dei kom, veit me inkje. Dei kom vandrande i mindre flokkar, som dei kalla »folk« (som raumar, ryger, hordar, trønder, hader). Det stykke land, som eit »folk« busette seg i, kalla dei fylke. Kvart folk var bytt i fleire mindre »hærar«*), og det stykke land, som ein »her« busette seg i, kalla dei herad.

Norig er eit bakkutt og fjellutt land, med mange tronge dalar og få sletter. I gamle dagar var landet mykje meir skogvakset, helst ned på flatlandet. Der som dei beste bygdene er no, var i den tida tjukkaste skogen, og der var det på mange stader myrlendt og ufriskt og frostnæmt, og difor søkte dei fyrste, som vandra inn, noko opp i høgda, når dei busette seg 3inne i landet, men mest busette dei seg omkring fjordane og sjøane, av di vatnet var lettaste farvegen.

Frænde-folka til fedrane vaare fann flatare lende til å byggja, og dei busette seg helst i landsbyar og dreiv sambruk, soleids at jorda høyrde til heile landsbyen, og den einskilde mannen åtte berre huset, han budde i, og tufta, det stod på. Men i Norig ned med sjøkanten eller opp i dalsidurne høvde det betre, at kvar fri mann, som kunne, tok jord fyr seg sjølv og rudde gard fyr seg og huslyden sin, og han og ætta hans fekk då full eigedoms-rett eller odelsrett til garden, og vart heiltupp sjølvstendig. Desse var odelsbønder, storbønder (eller »holdar«).

Dei, som inkje fekk taka seg jord sjølve, leigde av odelsbøndene og het leiglendingar eller småbønder.

Der fanst ufrie folk og, som dei kalla trælar, som dei anten hadde kjøpt eller fangat på herferd.

Før fedrane vaare vandra inn, fanst det inkje noko jorddyrkande folk i landet, som dei kunne leggja under seg, og det vart soleids inkje eit stand av herrar og eit stand av undergjevne bønder. Alle bønder, både odelsbønder og leiglendingar, var frie.