Atia
Til eksamen 1
- 1841 · Examen artium
«De urbe Roma et ejus propriis et qvasi vernaculis vitiis loqvar, qvæ natos statim excipiunt ac per singulos ætatis gradus cumulantur, si prius de severitate ac disciplina majorum circa educandos formandosqve liberos pauca dixero. Jam primum suus cuiqve filius, ex casta parente natus, non in cella emptæ nutricis sed gremio ac sinu matris educabatur; cujus præcipua laus erat tueri domum et inservire liberis. Eligebatur autem aliqva major natu propinqva, cujus probatis spectatisqve moribus omnis ejusdem familiæ suboles committeretur, coram qua neqve dicere fas erat, qvod turpe dictu, neqve facere, qvod inhonestum factu videretur. Ac non studia modo curasqve sed remissiones etiam lususqve puerorum sanctitate qvadam ac verecundia temperabat. Sic Corneliam Gracchorum, sic Aureliam Cæsaris, sic Atiam Augusti matrem præfuisse educationibus ac produxisse principes liberos accepimus. Qvæ disciplina ac severitas eo pertinebat, ut sincera et integra et nullis pravitatibus detorta uniuscujusqve natura toto statim pectore arriperet artes honestas et, sive ad rem militarem, sive ad juris scientiam, sive ad eloqventiæ studium inclinasset, id solum ageret, id universum hauriret. At nunc natus infans delegatur Græculæ alicui ancillæ, cui adjungitur unus aut alter ex omnibus servis, plerumqve vilissimus nec ulli serio ministerio accommodatus. Horum fabulis et erroribus teneri statim et rudes animi imbuuntur: nec qvisqvam in tota domo pensi habet, qvid coram infante domino aut dicat aut faciat: qvin etiam ipsi parentes nec probitati neqve modestiæ parvulos assvefaciunt, sed lasciviæ et dicacitati: per qvæ paullatim impudentia irrepit et sui alieniqve contemptus.»