Magnus Berføtte hadde tri Søner. Eystein Magnusson var 15 Aar; Sigurd, Broder hans var 14 Aar, og Olav var berre 5 Aar gamal. Dei vordo tekne til Konungar alle tri etter Fader sin; dei tvo eldre Brøderne skulde styra fyre Olav, til dess han vardt vaksen.

Litet fyre den Tidi hadde Folk ifraa dei fleste kristne Landi teket til aat fara i Krosferd. Dei Kristne hadde i lang Tid voret vane aat fara til Jerusalem (som Nordmennerne kallade Jorsaler) i Judaland og gjera Bøni si til Gud der paa Christi Grav, og der søkja seg Bot fyre Saali si; fyredi dei meinte, at med slik Ferd og Gjerning komo dei nærre til Gud og Himelsæla; so var Trui den Tidi. Men siden hadde dei vantrue Tyrkarne fenget Vald i Judaland; og dei Kristne, som foro til dei heilage Staderne der, dei luto tola myket vondt av Tyrken. Det vardt klagat myket paa detta fyre Paven i Roma. Han sende Bod til dei Kristne i alle Landi med Uppmaning til di, at dei skulda fara til det heilage Landet og taka det ifraa Tyrken. Daa for det fyrst ein stor Her avstad og sidan fleire. Dei som vaaro med i denne Ferdi, feste ein raud Kross paa Ryggen sin; difyre kalladest desse Ferdamennerne Krossfarar, og Ferdi var kallad Krossferd. Høvdingen fyre den fyrste Kross-Heren var Gotfred av Bullion, han tok Jerusalem ifraa Tyrken (Aar 1099); sidan raadde ein kristen Konung der, som heite Baldvin. Sume av dei Nordmennerne, som hadde fylgt Skofte og Sønerne hans, dei komo heim atter og fortalde myket um Krossfararne og Storverki deira. Daa vaaro inkje Nordmennerne dei, som vilde sitja atter heima. Mange Høvdingar og Menner baado Kongarne um det, at dei maatte bua til ei Krossferd or Noreg ogso, og ein av Konungarne maatte fylgja med og vera Høvding. Daa samnadest dei hævaste Mennerne med dei største Skipi, og Sigurd Konung for av Landet med 10 Tusund Mann paa 60 Skip. Han vitjade Konungen i England og for sidan sud med Frankrike og stridde med dei vantrue Arabarne i Spania og Portugal og vann myket Gods ifraa deim og drap mange; fyredi dei Kristne meinte den Tidi, at dei tenade Gud med di, at dei slogo i Hel vantrue Folk. 335Sidan komo Nordmennerne til Judaland. Det er so fortalt, at daa Baldvin Konung fekk Spurn av Ferdi hans Sigurd Konung, so vilde han fagna honom med stor Heider; han let leggja fagert Klæde paa Vegen, der som Sigurd skulde koma, og han sagde so til Mennerne sine: „No kjem det her ein stor Konung ifraa Nordlandi, og vida gjeng det Ord um hans Vit og Storverk; difyre vil eg gjera honom stor Æra; so faa me og sjaa, um det er so vordet med Hævleiken hans, som det verd sagt. Rider han no beint fram yver Klædet, so kann eg vita, at han er van med slik Storvis; men kvider han seg fyre aat rida paa Klædet, so vyrder eg honom inkje myket.“ Sigurd Konung traadde myket etter Vyrding og Æra; daa han kom ridande med Mennerne sine til denne Klædebrui, so sagde han til deim, at dei skulde fara aat so som han; og so rido dei alle i sterkaste Renn og letst so, som inkje var metande. Baldvin Konung gjorde stora Veitslor aat Sigurd og Nordmennerne. So gjorde dei Bøni si paa Christi Grav; og Baldvin fylgde Sigurd til Jordans-Elvi, og dei laugade seg der, som Krossfararne vaaro vane. Sidan hjelpte Sigurd honom Baldvin aat taka Byen Sidon ifraa Tyrken. Baldvin Jorsala-Konung og Prestarne i Jerusalem gaavo honom Sigurd Konung ei Treflis, som dei sagde var ein Mole av Christi Kross; difyre lovade Nordmanna-Konungen, at han skulde fremja Kristendomen av alt sit Evle i Noreg, han skulde setja ein Erkebiskops-Stol, og telja Aalmugen til aat gjeva Tiend til Prestarne og Kyrkjorna, Kross-Molen skulde han leggja ned med Heilagdomen hans Olav Konung i Nidaros. Etter det foro Sigurd og Nordmennerne til Myklegard og vitjade Græka-Keisaren, og han gjorde Sigurd Konung so stor ein Heider, at han bad honom rida igjenom den Porten, som Keisaren reid igjenom, berre naar han hadde vunnet ein stor Siger. Keisaren baud Sigurd anten 6 Skippund Gull elder ein stor Leik, som kostade lika myket, so han kunde sjølv velja. Sigurd vilde, at Grækarne skulde faa den Meiningi um honom, at han var hardla rik og veldug; difyre valde han Leiken, og daa visste inkje Grækarne, kvat dei skulde tru um denna Gull-Vandaren. Keisaren gjorde Veitslor aat Konungen og Nordmennerne. Sidan vilde Sigurd og gjera Veitsla aat Keisaren og Keisarfrua, og han let raada til allting som hævast og dyrast. Men so er sagt, at Keisarfrua vilde meinka honom og sjaa, um han kunde greida seg ut or Uppraadi. Ho forbaud Grækarne at selja Ved til Nordmennerne. Huskarlarne sagde Konungen, at dei fingo ingen Ved aat koka med. Men Konungen sagde: „Daa kunna De kaupa Valneter, so hava de Ved.“ Det luto dei no gjera, endaa det var dyr Ved. Daa Veitsla vardt, so fekk Keisarfrua sjaa, at allting var væl lagad, so det syndest ingen Skort kvaarkje paa Ved elder annat. Daa sende ho Menner avstad til at njosna etter, kvat dei hadde til Eldeved; og dei kunde segja henne, at Konungen hadde kaupt eit Hus fult me Valneter, som dei brende i Kokarhuset. Daa sagde Keisarfrua so: „Detta er ein storhugen Konung, han sparer inkje Gull fyre Æra.“ Konungen vilde fara Landvegen heim atter, og han gav Keisaren Skipi sine, og Keisaren gav honom ein Bibel med 336Gullbokstavar i. Grækarne sette det gylde Drakahovudet av Kongs-Skipet upp paa Peters-Kyrkja til Pryda og til Minne um Gjestingi hans Sigurd Konung. Sigurd for med Fylgjet sit igjenom Ungaraland og Tyskland og vitjade Tyske-Keisaren og andre hæve Høvdingar og kom yver Danmark heim i Noreg (1111), daa han hadde voret burte inn paa 4 Aar. Det var aalment Ord, at ingen hadde gjort større Heidersferd or Noreg, en denne var.

Magnus Berføtte hadde tre søner. Eystein Magnusson var 15 Aar; Sigurd, Broder hans var 14 Aar, og Olav var berre 5 Aar gamal. Dei vordo tekne til Konungar alle tre etter Fader sin; dei tvo eldre brørne skulle styra fyre Olav, til dess han vart vaksen.

Lite fyre den tida hadde folk ifrå dei fleste kristne landa teke til åt fara i Krosferd. Dei kristne hadde i lang tid vore vane åt fara til Jerusalem (som nordmennene kalla Jorsaler) i Judaland og gjera bøna si til Gud der på Christi Grav, og der søkja seg bot fyre såla si; fordi dei meinte, at med slik ferd og gjerning kom dei nærre til Gud og Himelsæla; so var trua den tida. Men siden hadde dei vantrue tyrkane fenget vald i Judaland; og dei kristne, som foro til dei heilage stadene der, dei luto tola mykje vondt av Tyrken. Det vart klagat mykje på detta fyre Paven i Roma. Han sende bod til dei kristne i alle landa med oppmaning til di, at dei skulda fara til det heilage landet og taka det ifrå Tyrken. Då for det fyrst ein stor Her avstad og sidan fleire. Dei som var med i denne ferda, feste ein raud kross på ryggen sin; difor kalladest desse ferdamennene krossfarar, og ferda var kalla Krossferd. Høvdingen fyre den fyrste kross-hæren var Gotfred av Bullion, han tok Jerusalem ifrå Tyrken (Aar 1099); sidan rådde ein kristen Konung der, som heite Baldvin. Somme av dei nordmennene, som hadde fylgt Skofte og sønene hans, dei kom heim atter og fortalde mykje om Krossfararne og storverka deira. Då var inkje nordmennene dei, som ville sitja atter heima. Mange høvdingar og menn bad kongane om det, at dei måtte bua til ei Krossferd or Noreg også, og ein av Konungarne måtte fylgje med og vera høvding. Då samnadest dei hævaste mennene med dei største skipa, og Sigurd Konung for av landet med 10 tusen mann på 60 skip. Han vitja kongen i England og for sidan sør med Frankrike og stridde med dei vantrue Arabarne i Spania og Portugal og vann mykje gods ifrå dei og drap mange; fordi dei kristne meinte den tida, at dei tenade Gud med di, at dei slogo i Hel vantrue folk. 335Sidan kom nordmennene til Judaland. Det er so fortalt, at då Baldvin Konung fekk Spurn av ferda hans Sigurd Konung, so ville han fagna han med stor heider; han let leggja fagert klede på vegen, der som Sigurd skulle koma, og han sa so til mennene sine: „No kjem det her ein stor Konung ifrå Nordlandi, og vida gjeng det ord om hans Vit og storverk; difor vil eg gjera han stor Æra; so få me og sjå, om det er so vordet med hævleiken hans, som det verd sagt. Rir han no beint fram over Klædet, so kan eg vita, at han er van med slik Storvis; men kvider han seg fyre åt rida på Klædet, so vyrder eg han inkje mykje.“ Sigurd Konung trådde mykje etter vyrding og Æra; då han kom ridande med mennene sine til denne Klædebrui, so sa han til dei, at dei skulle fara åt so som han; og so rido dei alle i sterkaste renn og letst so, som inkje var metande. Baldvin Konung gjorde stora Veitslor åt Sigurd og nordmennene. So gjorde dei bøna si på Christi Grav; og Baldvin fylgde Sigurd til Jordans-elva, og dei lauga seg der, som Krossfararne var vane. Sidan hjelpte Sigurd han Baldvin åt taka byen Sidon ifrå Tyrken. Baldvin Jorsala-Konung og prestane i Jerusalem gav han Sigurd Konung ei Treflis, som dei sa var ein mole av Christi Kross; difor lova Nordmanna-kongen, at han skulle fremja Kristendomen av alt sit evle i Noreg, han skulle setja ein Erkebiskops-stol, og telja ålmugen til åt gjeva tiend til prestane og Kyrkjorna, kross-molen skulle han leggja ned med heilagdomen hans Olav Konung i Nidaros. Etter det foro Sigurd og nordmennene til Myklegard og vitja Græka-Keisaren, og han gjorde Sigurd Konung so stor ein heider, at han bad han rida igjennom den porten, som Keisaren reid igjennom, berre når han hadde vunne ein stor Siger. Keisaren baud Sigurd anten 6 skippund gull eller ein stor leik, som kosta lika mykje, so han kunne sjølv velja. Sigurd ville, at Grækarne skulle få den meininga om han, at han var hardla rik og veldug; difor valde han leiken, og då visste inkje Grækarne, kvat dei skulle tru om denne gull-Vandaren. Keisaren gjorde Veitslor åt kongen og nordmennene. Sidan ville Sigurd og gjera Veitsla åt Keisaren og Keisarfrua, og han let råda til allting som hævast og dyrast. Men so er sagt, at Keisarfrua ville meinka han og sjå, om han kunne greida seg ut or Uppraadi. Ho forbaud Grækarne at selja Ved til nordmennene. Huskarlarne sa kongen, at dei fekk ingen Ved åt koka med. Men Konungen sa: „Då kunna De kaupa Valneter, so hava de Ved.“ Det luto dei no gjera, endå det var dyr Ved. Då Veitsla vart, so fekk Keisarfrua sjå, at allting var vel laga, so det syndest ingen skort kvaarkje på Ved eller anna. Då sende ho menn avstad til at njosna etter, kvat dei hadde til Eldeved; og dei kunne seie henne, at kongen hadde kjøpt eit hus fult me Valneter, som dei brende i Kokarhuset. Då sa Keisarfrua so: „Detta er ein storhugen Konung, han sparer inkje gull fyre Æra.“ Kongen ville fara Landvegen heim atter, og han gav Keisaren skipa sine, og Keisaren gav han ein bibel med 336gullbokstavar i. Grækarne sette det gylde Drakahovudet av Kongs-skipet opp på Peters-kyrkja til Pryda og til minne om gjestinga hans Sigurd Konung. Sigurd for med fylgjet sit igjennom Ungaraland og Tyskland og vitja Tyske-Keisaren og andre hæve høvdingar og kom over Danmark heim i Noreg (1111), då han hadde vore borte inn på 4 Aar. Det var allment ord, at ingen hadde gjort større Heidersferd or Noreg, en denne var.