Læreplanatlas
Tredie SkoletrinI Bygdemaal:

277. Søfjoren.

322

Harangurfjoren kløyve sæg i tvo Greiner inst inn i Land’e, aa dan lengsta Grein’æ æ den, so dei kalla Sø-fjoren; han skjer’u beint i ein Sør aa æ mesto tri Mil lang’u. Dar æ godt Jorkynde 1) aa gilde Garar, men dar æ ’kje manga Slettenna elde mangje Moanne; fyre Straandæ æ javnaste brott aa berguttu, aa Fjedl’æ standa so ein Vegg paa baa’a Siur aat Fjoren. Dar æ langje Stykkjæ, so æ berre Skreeløp 2), aa dar kann ingjen byggja; fyre dar ryn’u 3) aa rudlar jamt aa samt, Mold aa Stein um Hausten, aa Snjo um Vøtren aa Vaaren. Dar æ da berre djupa Giiljanne 4) mæ bratte Rindar imydlo, aa Jor’æ æ so laus aa sundurivæ, at dar fær ikje festa sæg nokon Graasvor paa henne. Men da æ ’kje allesta’ar so held’u, maa du tru. D’æ mangje Staer, at Markj’æ æ tolle’ jovn alt ifraa Fjøro aa upp-unde Eggj’æ, so dar gjengu ingna Skreur, so æ te seia taa. Dar æ da gjilda Jorer aa slette Bøar ne mæ Sjødnen 5), aa stora Skoga-Liar aavanfyre. D’æ meste Parten Lauvskog, so veks’u dar: Ask aa Bjørk aa Orr aa mangje are Veaslag 6); aa endaa Fjedl’æ æ mykje-godt høgje, so naar daa Skogjen alt upp i Eggjabar’e 7) fyre da mesta, so han ser ut mesta so eit Duunfring um Nutanne i øfsta Upsalogjæ 8) aa i Fjellskar’æ upp i Himmelsyndæ 9). Dar æ no sagta dei Fjedl’æ og, so æ so høgje, ate dar inkje veks’u Skog paa dei; men dei liggja attanfyre dei fremste Fjedl’æ, so ein fær ikje sjaa dei, førr ein kjem’u litevetta uppi Høgd’æ. Dar æ ein fæl’u Mengde mæ Stein i Jor’æ, men da æ go Jor likavæl baate mæ Høy aa Kodn, naar ho vett uppbrotæ aa hævda. Aa mykje Slæp aa Arbei heve dar vore lagt paa Jor’æ og. Dei so alti ha’ so mykje te lasta paa Bonden, aa seia han æ lat’u aa ørestelaus’u 10) dei sku sjaa adle Steinrøysanne i Harangur, so kunde da hendt, at dei fekk are Tankar. Dar ligg’u Røysanne langs ette Fjøro so stora aa langa, at dei sjaa ut mesta so smaa Nutar; da æ Merkje paa, ate dar hev’ ikje alti vore so fin’u Aakur aa Eng, so no æ dar. Aa Apla-Garar 11) aa Kissebærhagar æ dar mesta paa kvar einaste Gar, so dar gjeng’u mang ein go’u Aldufarm 12) te Bydn um Haustanne. Dar æ eit serdeildes godt Alduland; da kjem’u taa da, at Jorkynde æ godt, aa Luft’æ so maatele’ vorm um Sumaren; inkje æ ho so gyrmæ 13) aa 323raa so ut mæ Hav’e, aa inkje held’u æ ho so turr aa skorp so i Fjedlbygdanne austupaa. Æg kann ikje anna seia, elde dar æ sagta veent aa hugnale’ i Harangur um Vaaren, naar Soleiunna æ uppkomna 1) aa Alduhaganne bløma paa da besta; daa æ dei so kvite so Snjo, aa Blomen lave 2) taa kvar ein Kvist, so ein mest inkje kan sjaa ei Blokka 3); aa Angjen 4) stend’u so sterk’u taa Blomen, at ein kjenne han langa Lei’æ. Aa daa stendu Lauvskogjen grøn’u upp ette adla Lianne, aa Fossanne hanga likaso kvita Borur 5) utyve Bergj’æ, aa Bekkjenne sikla i Dalslo’æ, 6) aa Fuglanne syngja paa kvar dan Kvist. Dan so kan sjaa paa slik ei Prya aa høyra paa alt da, so syng’u aa frygdar sæg paa adla Siur, aa endaa inkje kann kvikna aa kjenna sæg gla’u, han maa antan vera ein tankalaus’u Gap, elde maa han hava ei tung Sorg te bera.