200

I gamle dagar va katten aa honden dei beste venir; men saa va dæ ei gaang dyri skulle velja seg ein orførar. Dei treftest daa paa vegjen aa helsa paa gvorandre. Dei rødde daa fyst om ver aa vind, aa saa kaam dei te aa røa om vale ou: »hoke skaa me naa velja te orførar i dag daa?« spurde honden. »Deg tenkjer eg«, svara katten, »du æ ein trugjen aa grei kar, du æ den beste te aa føre ore, aa du æ ein kar som heve bein i nasanne!« »Hot skaa me daa mæ den skvakkebikkja, som d’æ inkje anna hell kjeften mæ, aa som æ alle sta framme aa høgg!« sa reven. »Nei daa va dæ bære aa stemme paa katten, dæ æ kar, som veit aa fara fint aa veit aa taka dæ paa rette maaten; du maa taka dæ paa same maaten, som naar katten skyt’e paa musi.« Han meinte nok helst seg sjav han. »Me vil kje hava nokon som gjæng paa husko!« svara bukkjen, »me vil hava ein, som gjæng beint aa manneleg fram. Lat kon taka hesten.« »Han konne vera bra nok«, sae honden, »dæ æ ein stout aa vyrsleg kar, aa der syner seg noko uta-paa haanom; men haanom lyt me hava te statsraad, han heve saa gott eit minne«. »Saa kann me taka grisen«, sae kyri, »dæ æ kar, som kann gjera flesk.« »Hu, hot skaa me daa mæ den grisen, som alstøtt skaa vera paa tverke!« sae honden. »Lat oss velja ikonnen«, sae souen. Han totte ou, at han lout seia noko. »Jou dæ skulle vera ein røseleg kar aa sende avsta, slik ein trusk«, sae hesten, 201»du ser naa dæ uta-paa haanom, at han æ kje noko.« »Ja seg inkje dæ!« sae bukkjen, »der æ meir i den karen hell mange vi tru, men han ber dæ inkje uta-paa seg, han æ lik oskefot, han æ jamvæl ein go diktar ou.« »Te verre va dæ«, sae kyri, »dæ skull’ a bli mat av ou daa.« »De kann velja kyri«, sae grisen. »Dæ æ ei, som skynar paa maten aa veit aa nytt’n ut. Maten æ vissa«. »Dæ noutehovue!« svara bukkjen, »her æ nok av dei, som berre liver fe maten aa rotar i jori«, han snitta inn paa grisen ou mæ dæ sama. »Bukkjen vi me velja!« sae honden, »han æ den beste tænkjaren!« »Hot skaa me daa mæ den galningjen, som inkje gjer anna hell flyg uppi bergji og diktar!« sae grisen. »Nei, lat kon velja reven.« »Høyr naa, naa æ han paa tverke atte!« sae honden. »Ja lat dæ bli reven«, sae skrubben. »Den reven!« sae honden, »nei mange takk, me kann naa fulla finne skikkelege folk likevæl!« »Lat kon velja souen daa !« sae jasen. »Ja souen«, svara honden, han va saa kjeftug’e han. »Den gosouen, han kann inkje svara fe seg sjav han, likt seg fe andre«. »Saa kann de velja skrubben«, sae reven. »Den skrubben, flaa-aren aa plondrefanten, dæ va rette karen ou!« tok honden i atte. »Men jasen daa?« spurde ikonnen, »han skaa daa inkje gjera mange mein!« »Jou den jasen!« svara skrubben aa homstra aa lo.

»Me lyt bli samse om aa velja honden«, sae katten. »Aa ja, lat kon dæ«, sae bukkjen, hesten, kyri aa souen.

Daa hengde reven paa rova aa skulka te siunne. »Kaam fyg mæ meg du!« sae han te katten. »Aa ja, eg kann saa dæ«, sae katten.

Som dei kaam inn te reven, sette han fersk fisk fram aa bou katten seta seg inn-at bore. »Men dæ va mann!« sae katten, aat saa han meste sprakk. »Du skaa bli orførar.« Daa kviskra reven te kjeringji si: »dæ gjæng’ a fe seg aa narre pus ou!« »Ja mæ fisk«, svara ho.

Som dei daa hadde ete aa stellt seg, rugga dei i vegjen atte. »Ja naa vi eg arbei fe, at du skaa bli orførar«, sae katten, »men hoke skaa eg naa faa mæ meg?« »Aa du æ 202nok kar, som greier deg sjav du«, svara reven, »men æ dæ so te, at du vi gjera noko fe meg, so maa du gange te souen, honom fær du mæ deg, for han trur visst dæ æ like gott, hoke me vel. Skrubben fær du ou mæ deg, aa grisen æ eg naa sikker paa, for daa fær han vera paa tverke atte. Honden, den skvakkebikkja, synest eg naa me ikkje skulle velja.« »Nei dæ æ regtig sant dæ!« svara katten, »eg tænkte dæ regtignok ista, at eg lout stemme paa haanom; dæ æ saa rart mæ dæ, du veit me æ grannar aa goe venir, aa kanskje me konne kaama te gifte bon i hop ou. Men han tar naa sagte inkje faa vita, hoss eg stemde han; eg kann gjønne seia eg stemde paa’n.« »Dæ kann du gott dæ, aa saa skaa naa inkje skyldskap hell venskap gjera utslagje i slikt noko; der lyt ein gange etter sitt samvit!« sae reven aa tok seg attom øyrae. »Regtig saa«, svara katten aa slekte seg ikring kjeften. »Træng du noko fisk,« sae reven, »saa kann eg gjønne laane deg eit pond saa længje.« »Dæ va regtig bra dæ«, sae katten.

Daa dei kaam dit, som tingje sto, gjekk katten kringom aa dilla paa rova aa samla stemmur fe reven. »Kann du inkje stemme paa reven?« sae han te souen, »han æ den klokaste aa visst den beste, me kann faa!« Daa hadde honden alle dei lyte, som te va. »Aa jou, me maa fulla ein hava, saa kann me liksaagott taka haanom som nokon annan,« svara souen. So gjekk katten te skrubben, ikonnen aa jasen, aa fekk dei ou mæ seg; grisen va naa færug mæ dæ sama han.

Paa tingje sat bjønnen aa va fut. Han ropa dei daa upp, ette som dei va gamle te, aa daa allesamen hadde stemt, reis han upp aa las: »vale heve fængje dæ utfall, at reven æ vald te orførar aa honden te viseorførar,« sae han. Daa blei honden vond aa tok te aa skjelle dei ut, men mest tynde han paa katten aa sae, som sant va, at han hadde late seg narre av reven fe fisk te aa agitere i vale. Daa blei bamse brakar vond aa jaga paa dynni alle i hop. Katten fyre, aa honden ette katten, aa grisen ette honden, aa kyri ette grisen, aa souen ette kyri, aa skrubben 203ette souen, reven inni hola, aa ikonnen uppi tree, aa bukkjen uppi bergje, der sto han aa gloste mæ langt skjegg, som ein anen spaamann. Hesten aa bjønnen kaam i hop aa slaast; dæ va gott fe hesten, han va gvass-skodd; han fleste panna paa bjønnen, saa han tok paa skogjen. Hesten sprang bort ivi vollen aa kneggja aa bles aa bar seg, som han va galen. Jasen, stakkar, blei skamskræmd, han tok te jasavørjo; allebest han sprang, saa sette han seg te aa lye, saa te springe aa saa te lye atte, aa dæ heve han halde paa mæ heile tii sea.

Jørund Telnes.

200

I gamle dagar va katten aa honden dei beste venir; men så va dæ ei gaang dyri skulle velja seg ein orførar. Dei treftest då på vegjen å helsa på gvorandre. Dei rødde då først om ver aa vind, å så kaam dei te aa røa om vale ou: »hoke skå me nå velja te orførar i dag då?« spurde honden. »Deg tenkjer eg«, svara katten, »du æ ein trugjen aa grei kar, du æ den beste te å føre ore, aa du æ ein kar som heve bein i nasanne!« »Hot skå me då mæ den skvakkebikkja, som d’æ inkje anna hell kjeften mæ, aa som æ alle sta framme aa høgg!« sa reven. »Nei då va dæ bære å stemme på katten, dæ æ kar, som veit å fara fint aa veit å taka dæ på rette måten; du må taka dæ på same måten, som når katten skyt’e på musa.« Han meinte nok helst seg sjav han. »Me vil kje hava nokon som gjæng på husko!« svara bukken, »me vil hava ein, som gjæng beint aa manneleg fram. Lat kon taka hesten.« »Han konne vera bra nok«, sae honden, »dæ æ ein stout aa vyrsleg kar, aa der syner seg noko uta-på haanom; men haanom lyt me hava te statsråd, han heve så godt eit minne«. »Så kan me taka grisen«, sae kyri, »dæ æ kar, som kan gjera flesk.« »Hu, hot skå me då mæ den grisen, som alstøtt skå vera på tverke!« sae honden. »Lat oss velja ikonnen«, sae souen. Han tykte ou, at han lout seia noko. »Jou dæ skulle vera ein røseleg kar å sende avsta, slik ein trusk«, sae hesten, 201»du ser nå dæ uta-på haanom, at han æ kje noko.« »Ja seg inkje dæ!« sae bukken, »der æ meir i den karen hell mange vi tru, men han ber dæ inkje uta-på seg, han æ lik oskefot, han æ jamvel ein go diktar ou.« »Te verre va dæ«, sae kyri, »dæ skull’ a bli mat av ou då.« »De kan velja kyri«, sae grisen. »Dæ æ ei, som skynar på maten aa veit aa nytt’n ut. Maten æ vissa«. »Dæ noutehovue!« svara bukken, »her æ nok av dei, som berre lever fe maten aa rotar i jorda«, han snitta inn på grisen ou mæ dæ sama. »Bukken vi me velja!« sae honden, »han æ den beste tænkjaren!« »Hot skå me då mæ den galningjen, som inkje gjer anna hell flyg oppi bergji og diktar!« sae grisen. »Nei, lat kon velja reven.« »Høyr nå, nå æ han på tverke atte!« sae honden. »Ja lat dæ bli reven«, sae skrubben. »Den reven!« sae honden, »nei mange takk, me kan nå fulla finne skikkelege folk likevel!« »Lat kon velja souen då !« sae jasen. »Ja souen«, svara honden, han va så kjeftug’e han. »Den gosouen, han kan inkje svara fe seg sjav han, likt seg fe andre«. »Så kan de velja skrubben«, sae reven. »Den skrubben, flå-aren aa plondrefanten, dæ va rette karen ou!« tok honden i atte. »Men jasen då?« spurde ikonnen, »han skå då inkje gjera mange mein!« »Jou den jasen!« svara skrubben aa homstra aa lo.

»Me lyt bli samse om å velja honden«, sae katten. »Aa ja, lat kon dæ«, sae bukken, hesten, kyri aa souen.

Då hengde reven på rova å skulka te siunne. »Kaam fyg mæ meg du!« sae han te katten. »Aa ja, eg kan så dæ«, sae katten.

Som dei kaam inn te reven, sette han fersk fisk fram aa bou katten seta seg inn-at bore. »Men dæ va mann!« sae katten, åt så han meste sprakk. »Du skå bli orførar.« Då kviskra reven te kjeringji si: »dæ gjæng’ a fe seg å narre pus ou!« »Ja mæ fisk«, svara ho.

Som dei då hadde ete aa stelt seg, rugga dei i vegjen atte. »Ja nå vi eg arbei fe, at du skå bli orførar«, sae katten, »men hoke skå eg nå få mæ meg?« »Aa du æ 202nok kar, som greier deg sjav du«, svara reven, »men æ dæ so te, at du vi gjera noko fe meg, so må du gange te souen, han fær du mæ deg, for han trur visst dæ æ like godt, hoke me vel. Skrubben fær du ou mæ deg, aa grisen æ eg nå sikker på, for då fær han vera på tverke atte. Honden, den skvakkebikkja, synest eg nå me ikkje skulle velja.« »Nei dæ æ regtig sant dæ!« svara katten, »eg tenkte dæ regtignok ista, at eg lout stemme på haanom; dæ æ så rart mæ dæ, du veit me æ grannar aa goe venir, aa kanskje me konne kaama te gifte bon i hop ou. Men han tar nå sagte inkje få vita, hoss eg stemde han; eg kan gjønne seia eg stemde paa’n.« »Dæ kan du godt dæ, å så skå nå inkje skyldskap hell venskap gjera utslagje i slikt noko; der lyt ein gange etter sitt samvit!« sae reven aa tok seg attom øyrae. »Regtig så«, svara katten å slekte seg ikring kjeften. »Træng du noko fisk,« sae reven, »så kan eg gjønne låne deg eit pond så længje.« »Dæ va regtig bra dæ«, sae katten.

Då dei kaam dit, som tingje sto, gjekk katten kringom å dilla på rova å samla stemmur fe reven. »Kan du inkje stemme på reven?« sae han te souen, »han æ den klokaste aa visst den beste, me kan få!« Då hadde honden alle dei lyte, som te va. »Aa jou, me må fulla ein hava, så kan me liksaagott taka haanom som nokon annan,« svara souen. So gjekk katten te skrubben, ikonnen aa jasen, aa fekk dei ou mæ seg; grisen va nå færug mæ dæ sama han.

Paa tingje sat bjønnen å va fut. Han ropa dei då opp, ette som dei va gamle te, aa då allesamen hadde stemt, reis han opp aa las: »vale heve fængje dæ utfall, at reven æ vald te orførar aa honden te viseorførar,« sae han. Då blei honden vond aa tok te å skjelle dei ut, men mest tynde han på katten aa sae, som sant va, at han hadde late seg narre av reven fe fisk te å agitere i vale. Då blei bamse brakar vond å jaga på dynni alle i hop. Katten fyre, aa honden ette katten, aa grisen ette honden, aa kyri ette grisen, aa souen ette kyri, aa skrubben 203ette souen, reven inni hola, aa ikonnen oppi tree, aa bukken oppi bergje, der sto han aa gloste mæ langt skjegg, som ein anen spåmann. Hesten aa bjønnen kaam i hop å slåst; dæ va godt fe hesten, han va gvass-skodd; han fleste panna på bjønnen, så han tok på skogjen. Hesten sprang bort ivi vollen å kneggja aa bles aa bar seg, som han va galen. Jasen, stakkar, blei skamskræmd, han tok te jasavørjo; allebest han sprang, så sette han seg te å lye, så te springe å så te lye atte, aa dæ heve han halde på mæ heile tida sea.

Jørund Telnes.