74

(1861).

Me vita alle, at vaart land er rikt paa lundar til visur og feleslaattar, og at alt dette kann verda grunntonen i store 75musikkdikt, liksom vaart folkemaal maa verda grunnmaalet i bokleg dikting; men liksom tungemaalet maa klaarast og møykjast upp og verda fyllt med store tankar, so det liksom skjelver i si fylle, fyrr det kann verda ei sann dikting, soleides maa vaare norske tonar og slaattar berre vera eit to for vaare lærde og aandfulle musikkdiktarar, fyrr ein rett norsk musikk kann koma fram. Dette musikalske grunnto vil kjennast atter, men det vil ingen kunna visa, kvar det ligger i musikkstykket, men det vil vera innvovit som eit fint flor i det, som ei blaa luft skjelvande yver det, nett som med den sanne dikting.

Med denne menuetten til Steinberg er det so: han klinger med fyrste ljod, som han likt alt fullkomet skulde vera heime paa den heile jord; men legg ein nærare merke til honom, koma mange av vaare eigne tonar piplande fram liksom uppkomur i sandbakken, og ved gjenomgangar og uppløysing av skrik-ljod ero vaare gamle feleslaattar kjennande.

Denne menuetten fekk eg fyrst høyra her nord i denne dal, og det i eit hus, som var likt menuetten. Der hingo dei beste maalarstykki kring veggirne; husbunaden var den beste, og tavlur og bøker i dei fleste livande maal laago paa desse bord med kniplingsdukar. Borni lovade det beste i livet, og mannen var av dei dugelegaste i landet, og det endaa til mange slags ting i kunst og vitenskap; kona var likso gild paa sin vis, men hena var eg ikki so sæl aa sjaa, daa ho var burte. Der sat eg i dette drivhus for gode tankar og saag burt paa fjølli og høyrde denne menuetten.

»No skal du høyra denne menuettens historie«, sagde mannen.

»Steinberg var fraa upplandet inn med Mjøsen einstad, og det er ikki lenger sidan han livde, en at fader min kann minnast, at han vardt hentad lang veg for aa spila i dansar. No veit du, det er so paa den kanten av landet, at den gamle folkemusikk med slaattar som myllargutens ikki lenger ero høyrande der; men at det er kunstmusikk 76paa ein maate med valser, menuetter, og i den nyare tid endaa françaiser og slikt nokot. Men Steinberg var den mannen, at han meir en dei andre kjende baade til folkemusikk og kunstmusikk, og derfor høyrde eg fader sagde, at han der paa bondebygdi var navngjeten vidt og breidt, og hentad, naar det skulde vera gildt. Soleides sveiv og dreiv han burt sitt liv denne merkelege mannen, alt til han vardt sjuk og kjende paa seg, at han skulde døy, daa bad han um blekk og pen og papir og reiste seg upp i sengi og skreiv denne menuetten; og so seig han tilbake og døydde«.

»Ah!« sagde eg, »fyrst daa hadde han fengit lagt atter si sjæl i desse tonar, so at ho kunde klinga, um han var burte. Denne menuetten hadde visst lengi legit og brunnit i hovudet hans; men han fann ikki den form, han lengi hadde søkt, fyrr ljoset skulde slokna; og han fekk liksom ikkje døy fyrr«.

»Legg no berre merke til denne menuetten«, sagde mannen vidare, »so skal du høyra, at han liksom er ei avprenting av livet: fyrst er han vill og ustyren, so verdt han sterkare og sikrare som ein annan mann, og so liksom visnar og døyr han burt«.

»Det er sant«, sagde eg, »men den mannen døyr ikki so snart«.

74

(1861).

Me vita alle, at vårt land er rikt på lundar til visur og feleslåttar, og at alt dette kan verda grunntonen i store 75musikkdikt, liksom vårt folkemål må verda grunnmålet i bokleg dikting; men liksom tungemålet må klårast og møykjast opp og verda fylt med store tankar, so det liksom skjelver i si fylle, før det kan verda ei sann dikting, soleides må vaare norske tonar og slåttar berre vera eit to for vaare lærde og åndfulle musikkdiktarar, før ein rett norsk musikk kan koma fram. Dette musikalske grunnto vil kjennast atter, men det vil ingen kunna visa, kvar det ligger i musikkstykket, men det vil vera innvovit som eit fint flor i det, som ei blå luft skjelvande over det, nett som med den sanne dikting.

Med denne menuetten til Steinberg er det so: han klinger med fyrste ljod, som han likt alt fullkomet skulle vera heime på den heile jord; men legg ein nærare merke til han, koma mange av vaare eigne tonar piplande fram liksom uppkomur i sandbakken, og ved gjennomgangar og oppløysing av skrik-ljod er vaare gamle feleslåttar kjennande.

Denne menuetten fekk eg fyrst høyra her nord i denne dal, og det i eit hus, som var likt menuetten. Der hingo dei beste målarstykka kring veggene; husbunaden var den beste, og tavler og bøker i dei fleste livande mål låg på desse bord med kniplingsdukar. Borna lova det beste i livet, og mannen var av dei dugelegaste i landet, og det endå til mange slags ting i kunst og vitskap; kona var likso gild på sin vis, men hena var eg ikkje so sæl å sjå, då ho var borte. Der sat eg i dette drivhus for gode tankar og såg bort på fjølli og høyrde denne menuetten.

»No skal du høyra denne menuettens historie«, sa mannen.

»Steinberg var frå opplandet inn med Mjøsen einstad, og det er ikkje lenger sidan han livde, en at fader min kan minnast, at han vart henta lang veg for å spila i dansar. No veit du, det er so på den kanten av landet, at den gamle folkemusikk med slåttar som myllargutens ikkje lenger er høyrande der; men at det er kunstmusikk 76på ein måte med valser, menuetter, og i den nyare tid endå françaiser og slikt noko. Men Steinberg var den mannen, at han meir en dei andre kjende både til folkemusikk og kunstmusikk, og derfor høyrde eg fader sa, at han der på bondebygda var namngjeten vidt og breitt, og henta, når det skulle vera gildt. Soleides sveiv og dreiv han bort sitt liv denne merkelege mannen, alt til han vart sjuk og kjende på seg, at han skulle døy, då bad han om blekk og pen og papir og reiste seg opp i senga og skreiv denne menuetten; og so seig han tilbake og døydde«.

»Ah!« sa eg, »fyrst då hadde han fått lagt atter si sjel i desse tonar, so at ho kunne klinga, om han var borte. Denne menuetten hadde visst lenge lege og brunne i hovudet hans; men han fann ikkje den form, han lenge hadde søkt, før ljoset skulle slokna; og han fekk liksom ikkje døy før«.

»Legg no berre merke til denne menuetten«, sa mannen vidare, »so skal du høyra, at han liksom er ei avprenting av livet: fyrst er han vill og ustyren, so verdt han sterkare og sikrare som ein annan mann, og so liksom visnar og døyr han bort«.

»Det er sant«, sa eg, »men den mannen døyr ikkje so snart«.