Læreplanatlas

Eksamen 1914

Examen artium · Norsk stil

Kva er det som bind oss til fedrelandet?
nynorsk · s. 4 · nb.no
Norge for hundrede aar siden og nu
Norsk attforteljing. Gjætaren som vart kjøpmann. Paa ei av øyarne ute ved havsida var det ein gjætar, som sjølv aatte dei sauerne han gjætte. Ein klaar sumardag var saueflokken paa beite ved strandi. Det bles ein lett sumarvind. Han sette seg paa ein stein og kvilde. Havet laag blankt og stilt, so dei kvite segli paa skutorne som siglde framum, spegla seg i vatnet. Gjætaren vart so hugteken av dette at han vart lysta paa aa verta kjøpmann. «Kor gildt det skulde vera», sa han med seg sjølv, «aa pløgja denne slette «blaamyri» med ei vakker skuta, som eg sjølv aatte, og vitja framande land i staden for aa sitja her og sjaa etter ein saueflokk, som korkje hev vit eller kjenslor. Og kor mykje vilde eg ikkje tena paa den maaten! Og for ein greid veg fram til rikdom og æra.» Han tok straks den raadi aa verta kjøpmann. Han lagde snøgt i veg, og selde sauerne og alt han aatte. Han kjøpte ei vakker skuta og lasta henne med kleppfisk og siglde avstad; han etla seg til Spania. Men han var ikkje komen langt fraa land, fyrr det rauk upp ein storm, og baarorne voks seg so store som berg og skola inn yver skuta. Stormen vart sistpaa so sterk at dei ottast for at skipet skulde søkka, og han laut kasta farmen i havet. Sidan dreiv skuta inn paa ein bode nær ved strandi og vart sundslegi. Det var med naudi at han sjølv berga livet. Svolten og forfrosen gjekk han so til byen, der den mannen budde som hadde kjøpt sauerne hans; og han var no glad at han vart leigd til aa gjæta deim. So sat han ein dag paa same romet som hin gongen, og havet laag paa nytt lag stilt og roleg. «Aa», sa han, «du lokkande og falske hav! det er faafengt aa daara meg endaa ein gong. Ulukka hev gjort meg for fatig til at eg kann narrast meir; og røynsla hev gjort meg so vis, at korleis lagnaden so kann verta, skal eg aldri meir tru meg til din falske barm.» Fyrr attforteljingi vert upplesi, skriv læraren upp paa tavla yverskrifti og: skola, skvalpe. farm m. ladning. bode m. undervandsskjær. Deretter vert attforteljingi upplesi tvo gonger.
nynorsk · s. 5 · nb.no

Middelskoleeksamen · Norsk stil