Anno ab urbe condita DLXXXII legati Carthaginienses Romae erant et Gulussa, filius Masinissae. Inter eos magnae contentiones in senatu fuere. Carthaginienses querebantur, praeter agrum, de quo ante legati ab Roma, qui in re praesenti cognoscerent, missi essent, amplius LXX oppida castellaque agri Carthaginiensis biennio proximo Masinissam vi atque armis possedisse. Id illi, cui nihil pensi sit, facile esse; Carthaginienses foedere illigatos silere; prohiberi enim extra fines efferre arma; quamquam sciant, in suis finibus, si inde Numidas pellerent, se gesturos bellum, illo haud ambiguo capite foederis deterreri, quo diserte vetentur cum sociis populi Romani bellum gerere. Sed jam ultra superbiam crudelitatemque et avaritiam ejus non pati posse Carthaginienses. Missos se, qui orarent senatum, ut trium harum rerum unam ab se impetrari sinerent, ut vel ex aequo inter regem socium populumque, quid cujusque esset, disceptarent vel permitterent Carthaginiensibus, ut adversus injusta arma pio justoque se tutarentur bello, vel ad extremum, si gratia plus quam veritas apud eos valeret, semel statuerent, quid donatum ex alieno Masinissae vellent. Modestius certe daturos eos, et scituros, quid dedissent; ipsum nullum, praeterquam suae libidinis arbitrio, finem facturum. Horum si nihil impetrarent, et aliquod suum post datam a Scipione pacem delictum esset, ipsi potius animadverterent in se. Tutam servitutem se sub dominis Romanis quam libertatem expositam ad injurias Masinissae malle. Perire denique semel ipsis satius esse quam sub acerbissimi carnificis arbitrio spiritum ducere. Sub haec dicta lacrimantes procubuerunt stratique humi non sibi magis misericordiam quam regi invidiam concitarunt. Ad quae quum Gulussa de his rebus nihil se mandati a patre habere dixisset, senatus responderi ita jussit: Gulussam placere extemplo in Numidiam proficisci et nuntiare patri, ut de iis, de quibus Carthaginienses querantur, legatos quam primum ad senatum mittat denuntietque Carthaginiensibus, ut ad disceptandum veniant. Si aliquid possent Masinissae honoris causa, et fecisse et facturos esse; jus gratiae non dare. Agrum, qua cujusque sit, possideri velle, nec novos statuere fines, sed veteres observare in animo habere.
Quum Cn. Octavius praetor regem Persea post pugnam Pydnensem captivum ad consulem L. Aemilium Paulum in castra misisset, secundam eam Paulus, sicut erat, victoriam ratus, victimas cecidit eo nuntio, et consilio advocato litteras praetoris quum recitasset, Q. Aelium Tuberonem obviam regi misit, ceteros manere in praetorio frequentes jussit. Non alias ad ullum spectaculum tanta multitudo occurrit. Patrum aetate Syphax rex captus in castra Romana adductus erat; praeterquam quod nec sua, nec gentis fama comparandus, tunc accessio belli Punici fuerat. Perseus caput belli erat; nec ipsius tantum, patris avique ceterorumque, quos sanguine ac genere contingebat, fama conspectum eum efficiebat, sed effulgebant Philippus ac Magnus Alexander, qui summum imperium in orbe terrarum Macedonum fecerant. Sordida veste cum filio Perseus ingressus est castra, nullo suorum alio comite, quam qui socius calamitatis miserabiliorem eum faceret. Progredi prae turba occurrentium ad spectaculum non poterat, donec a consule lictores missi sunt, qui omnibus summotis iter ad praetorium facerent. Consurrexit consul et jussis sedere aliis progressusque paulum introeunti regi dextram porrexit, summittentemque se ad pedes sustulit, nec attingere genua passus introductum in tabernaculum considere jussit. Prima percontatio fuit, qua subactus injuria contra populum Romanum bellum tam infesto animo suscepisset, quo se regnumque suum ad ultimum discrimen adduceret? Quum, responsum expectantibus cunctis, terram intuens diu tacitus fleret, rursum consul: „Si juvenis regnum accepisses, minus equidem mirarer, ignorasse te, quam gravis aut amicus aut inimicus esset populus Romanus; nunc vero, quum et bello patris tui, quod nobiscum gessit, interfuisses et pacis postea, quam cum summa fide adversus eum coluimus, meminisses, quod fuit consilium, quorum et vim in bello et fidem in pace expertus esses, cum eis tibi bellum esse quam pacem malle?“ Nec interrogatus nec accusatus quum responderet: „Utcunque tamen haec, sive errore humano, sive casu, sive necessitate, inciderunt, bonum animum habe; multorum regum et populorum casibus cognita populi Romani clementia non modo spem tibi, sed prope certam fiduciam salutis praebet.“
1. Hvori bestaar Charakterens sande Selvstændighed. 2. At udvikle Aarsagerne til Sveriges stærke Fremgang i politisk Betydning i det 17de Aarhundrede og til dets paafølgende Tilbagegang.
Geoffrey Chaucer, „den engelske Poesi's Fader“, blev — ifølge et gammelt Sagn — født i London i Aaret 1328 og sandsynligvis opdragen til Lovkyndig. Da han allerede tidlig fik offentlig Ansættelse, kom han i fortroligt Forhold til Mænd af høi Rang, hvis gode og onde Skjæbne han delte. I sit 31te Aar gjorde Chaucer Tjeneste i Krigen mod Frankrige og blev tagen til Fange; senere hen fik og mistede han flere offentlige Poster og Pensioner, og blev gjentagende brugt som Gesandt baade til Frankrige og Italien. Chaucer døde i Aaret 1400 og blev begraven i Westminster Abbedi, — den første af den Række berømte Mænd, hvis Aske hviler paa dette hellige Sted. Chaucer's Udødelighed som Digter beror paa hans „Canterbury Tales“, en Række Fortællinger, der ere uafhængige af hinanden, men sammenknyttede ved en sindrig Plan. Et Selskab paa 30 Personer, Digteren selv iberegnet, vil gjøre en Pilgrimsreise fra London til Thomas a Becket's Grav i Canterbury. De samles i Værtshuset „Vaabenkjolen“*) i Southwark, hvis Vært slutter sig til den beredne Skare og overtager Anførselen. Hver enkelt af de Reisende skal, for at fordrive Reisens Kjedsommelighed, fortælle fire Historier, to paa Henreisen og to paa Hjemreisen, men det forundes os kun at ledsage de Reisende paa et Stykke af Veien til Canterbury og at høre fire og tyve af deres Historier. Digteren oplevede ikke at fuldføre sin Plan. Værket er derfor blot et Fragment, endskjønt den metriske Del deraf udgjør over 17,000 Linjer. Nogle af Fortællingerne ere skrevne i Prosa. Prologen, som fortæller Anledningen til Sammenkomsten og beskriver Selskabet, er i og for sig et Digt af ikke ringe Omfang og af høit poetisk Værd. Skitserne af de forskjellige Pilgrimes Person og Karakter — Ridderens, Munkens, Kjøbmandens, Advokatens, Møllerens, Priorindens o. s. v. — ere alle nøiagtige og kjendelige Portræter, klart holdte ud fra hinanden og levende fremstillede for Læseren. I nogle af de følgende Fortællinger hæver Tonen sig fra Prologens fortrolige Realitet til den heroiske, reflekterende og endog den religiøse Digtnings høieste Flugt; i andre er den lystig og lunefuld. [Footnote: *) The Tabard.]
«l en af mine første krige,» fortæller Tamerlan, Asiens erobrer, «kom g en dag i en saadan knibe, at jeg maatte skjule mig i nogle gamle ruiner for at undgaa mine forfolgere. Medens jeg nu laa der og tænkte ved mig selv, om jeg ikke gjorde bedst i at opgive mine planer, fik jeg se en myre, som søgte at bære et hvedekorn, større end den selv, op paa en høi. Hver gang det lille dyr næsten var oppe med sin byrde, faldt det ned igjen; alligevel gav det ikke tabt!); det gjentog sit forsøg seks gange, men altid med samme resultat. Godt, tænkte jeg, vi to e i samme stilling; men gjør du et forsøg til, og lykkes det dig at bringe kornet op, saa TI vil heller ikke jeg mistvile om et heldigt resultat af mit foretagende. Og virkelig naaede myren ved et syvende forsøg lykkelig høiens top. Jeg besluttede at følge dens eksempel. Da jeg efter mange farer atter befandt mig blandt mine, optog jeg kampen og havde inden kort tid gjenoprettet mine nederlag. Men min seier skylder jeg den udholdenhed, som myren lærte mig.» ) give tabt: nachlassen