Bestefar hadde vore ein stø og sterk mann i sine dagar; men no hadde han vore klén eit par aar.
Han budde hjaa morbror min. Men so hadde han kome paa aa lengta so etter mor, so dei hadde lòte køyrt hònom upp til oss. So glad som eg vart, daa han bestefar kom køyrande! Og han vart ogso glad, so han plent tyktest friskna til att.
So barnegod mann som bestefar hev eg aldri sétt. Eg meiner det er so, at sterke og støe folk som hev slite mykje vondt i verdi, jamleg er snilde i heimen. Og bestefar hadde slite vondt fraa barnsbein, utan heim og hyggje. Men han hadde slite seg fram og fenge ein god heim til slutt, og glad 139var han i hònom, og hugnad breidde han yver heimen, som soli breider varme og gleda utyver jordi.
Det var slik ein solblank dag i middagstidi. Eg leika med Olav Plassen og Gunnar Tveiten; me var so godvener, og vart aldri usams. No héldt me paa uppi gjordet ovanfor stòva og mura upp eit hus av stein.
«Jon, Jon!» ropte mor. Eg høyrde paa maalet at det var nòko sers paa ferd, og eg sprang til. Der stod mor og grét. «Far stilt, og kom inn til bestefar; han er so klén, og han vil hava deg attmed seg.»
Eg kom inn paa sokkeleisterne. Det brann paa aaren, endaa det var varme sùmaren; ein liten kattunge leika med eit nysta under bordet. Bestemor sat innmed sengi, og i den sat bestefar, studd med putor, og pusta tungt. Han snudde hòvudet mot døri, daa han høyrde eg kom inn. Han saag paa meg, — aa, so klaart som eg endaa ser dei blanke kjærlege augo hans! Han sat der i drivende kvit skjorta; den breide bringa hans gjekk tungt upp og ned, so skjorta bylgja; akslerne stakk upp, — han var vorten mager. Det var djupe rukkor i det storslegne breide andlitet; det lange kvite haaret var glatt nedkjembt og rakk ned yver hals-liningi.
«Sæle guten min, er du der?» Han tala tydeleg og reint, men det høyrdest han hadde tungt for det. Eg gjekk inn aat sengi, studde òlbògarne paa sengjestokken, og han strauk med handi si yver hòvudet mitt. Eg kjenner endaa handi hans, — ho var breid, hard og knokut; men han strauk lògnt.
«Sæle min gut’e,» sa han atter. Eg forstod det var aalvòr. Mor og bestemor hadde for lenge sidan tala segimillom, at dei fælte for bestefar vart ikkje frisk att, men at dette var dauden hans.
No kom eg i hug alt dette att og tenkte: Bestefar døyr, han døyr ifraa meg — og eg skar i aa graata.
«Graat ikkje, far, graat ikkje — — aa, du hev vore so snild ein gut — — lat me sjaa det vert kar av deg — — aa ja, Gud signe deg, barnet mitt!»
«Eg studde òlbògarne paa sengjestokken, la hòvudet 140ned i aaklædet og grét. Ei lang stund laag eg slik; men so lyfte eg hovudet upp att, — eg laut sjaa paa bestefar — — aa, aa, han skulde snart døy ifraa meg!
Bestefar sat no og fumla med henderne i bringa; han prøvde paa aa spretta sylvsprettet utor skjorta si. Sistpaa fekk han det utor.
«Sjaa der, veslegut, det maa du ha, — du hev vore so snild gut for bestefar.»
Det var blankt og slite. Eg tok det, og grét so det riste i meg. Men bestefar døydde ikkje denne gongen. Han friskna til att; ikkje so han kom til aa gaa uppe, men han sat i sengi, eller i ein stor kubbestol innmed aaren sùmtid, og han rødde livleg og var glad.
Men i likferdi etter bestefar kom sylvsprettet burt. Ingen kunde skyna det. Eg hadde det um kvelden, daa eg la meg, men um morgonen vart det burte. Mor leita, eg grét og leita, leita og grét; men faafengt var det, — det var ikkje aa finna.
Mange aar etter hogg dei ned ei stor òsp, som skjorerne hadde havt reir i so lenge nòkon kunde minnast. Og i skjòre-reiret fann me sylvsprettet hans bestefar! No skal ingen faa det fraa meg. Det er mitt beste arvesylv.