110

Eg hev mange gonger voret nøydd til aa fara med vaar norske »hovedbane«. Det er ingi moro aa koma ned paa »hovudbane-stasjonen«, skulde eg tru, og det varde lenge, fyrr eg vande meg til alt det staaket der.

Ein av dei fyrste gongerne — eg kunne vera umkring 18 aar —, hadde ei frue paa Vinger bedet meg kaupa 12 gardin-haldarar, 6 store ringjur, og for ein dalar med agurkar, umfram noko glasty og meir slikt, som ho hadde skrivet upp paa ein setel og sagt eg kunne gaa til ein kaupmann med.

»Det gjeng nok i vadsekken dykkar«, sagde ho.

Eg fekk ein mann, som hadde voret upppassaren min nokre aar fyrr, daa eg budde i Kristiania, til aa kaupa desse greidurne, og bad han for all ting koma tidleg paa stasjonen. Eg var nede et kvarter fyre tidi og ventad paa han; 5 minuttar fyre trænet skulde gaa kom han farande med 2 store kassur og ei mindre paa ei haandkjerre. Stasjonen var full av folk og ferdagods; korleis eg kom umbord med alle tølerne mine er ei rein gaate for meg, og eg totte den gongen det var eit mirakel. Daa eg sat i vogni, var det liksom eg var sloppen ut or ein stor faare, og eg gav upppassaren, hadde voret, ein dalar i drikkepengar, so glad var eg. Eg hadde voret so skumpad hit og dit, at det verkte i sidebeini lenge etter, men slikt er smaating, naar ein berre hev bergat livet.

Meir enn ein gong, naar eg skulde kaupa billett paa den stasjonen, hev det voret so fullt med folk, at det er so vidt eg hev komet fram til gluggen, fyrr det vart for seint. So hev eg stridt meg fram med armar og bein og stelt meg upp ved ei dør, som gjeng ut til trammen og trænet, og tenkt som so, at naar dei let upp døri, skal eg vera fyrstemann ut og faa meg ein god sess. Eg stend so trygg attmed døri, og ser og høyrer paa, kor folk skubbar og skumpar kvarandre, og staakar og skjeller og dragsar paa koffertar og kassur, so du kann gaa fraa vitet. Endeleg opnar det seg tvo store dører i dei tvo romi, som er eit 111paa kvar sida av der eg stend, og ein heil folkestraum styrmer ut paa trammen, dei sterkaste fyre, og hine etter, so godt dei kann, og ein tvo tri er vognerne fulle. Men mi dør vert ikkje opnad. Etter mykje kav og strid balar eg meg fram til ei av dei andre dørerne; i det same skal trænet gaa, og eg kjem paa hovudet inn i ei vogn; der er ingen plass, 5 mann paa kvar benk, og eg lyt staa. Ved Bryn gjeng det ein ut, nettupp han, som sat i kraai burtmed glaset. Eg og ein til kappast um aa faa den tome plassen, og eg kjem fyrst. Der kann eg daa sitja i god ro og sjaa utyver det fagre landskapet med aakrar og engjer, bekkjer og skogar.

Men ein skal aldri takka for tidleg her i verdi. Ein stor diger Hedemarking kjem ruggande burtetter golvet, som ei dragkiste i sjøgang, og tred paa føterne til alle dei, som sit i vegen og ikkje fær føterne fort nok inn under benken. Han kjem burt til glaset, som eg hev skuvat ned til aa faa frisk luft, og stikk hovudet ut til aa sjaa seg um, m’a. Kroppen hans fyller heile glaset, og han klemmer beini mine inn mot kanten paa benken, so eg sit so fast som i ei skruv-tvinge. Føterne hev eg bergat, medan tid var. Eg held paa reint aa kovna, der eg sit, men det er ingenting aa gjera ved det, daa karen er dubbelt so stor som eg. Han er liksom »heime« paa banen, han, m’a, og eg og andre, som han ikkje kjenner, er framande, som ikkje hev noko der aa gjera. Dessimillom flyg trænet stad, og kastar upp fine sandkorn, som fyk langs med vognerne. Endeleg fær Hedemarkingen eit sandkorn i augat, og det eit, som var stort nok, for no slengjer han seg ned og gnikar seg i augo, og taarne trillar.

Slike minne hadde eg fraa mine jarnvegs-ferder heime. Kann det vera so fælt paa den vesle hovudbane-stasjonen heime, der det berre gjeng ei 6—8 træn um dagen, tenkte eg, korleis skal eg daa greida meg paa Cannon-street, der det gjeng 1100 — elleve hundrad — træn kvar skapte dag? Eg vart noko bringeklemd, daa eg kom ruggande inn. Klokka var 10, og klokka 12,12 skulde trænet til 112Dover gaa, so eg hadde god tid. Eg sette meg ned paa kofferten og saag meg um. Det var ei uhorveleg hall med glastak. Træn kom og gjekk, rett som det var, og kvar gong peip lokomotivet, so eg vart reint hovudtullad av all den pipingi, og det var ein dur heile tidi liksom av ein stor foss eit stykkje fraa. Heile flokkar av ferdafolk gjekk ut og inn. Eg kveikte paa pipa mi og saag paa alt dette ei stund, og eg vande meg etter kvart til dette livet, og daa eg hadde setet eit kvarters tid, totte eg det var fælt trøysamt. Her var det ingi skumping og skubbing, ingen som høystad og skreik, og ingen som flokkad seg ihop og stengde vegen for andre. Alt gjekk so jamt og stødt og fort og stilt, og det var godt rom aat alle. Det var mykje meir folk og mykje mindre braak enn heime. Eg reknad ut at det var 200 gonger som mykje braak paa hovudbanestasjonen, etter maaten*). Klokka 12 kaupte eg billet i ein glugge, synte fram billetten til ein jarnvegs-mann, og han sette eit nummer paa kofferten min og gav meg same nummeret, og meire bry hadde eg ikkje av den. Eg fann ved ei grind eit skilt, som det stod »til Dover« paa, so eg slapp aa spyrja meg fram. Her stod eg og passad paa. Eit træn kom susande inn, og endaa eit og lagde seg ved ein lang tram. Grindi gjekk upp.

»Dover?« sagde eg til ein jarnvegsmann og peikad paa det eine trænet.

»Ja«.

»Ingi trænskiftning?«

»Nej«. Og stad bar det med ein gong.

110

Eg har mange gonger vore nøydd til å fara med vår norske »hovedbane«. Det er ingi moro å koma ned på »hovudbane-stasjonen«, skulle eg tru, og det varde lenge, før eg vande meg til alt det ståket der.

Ein av dei fyrste gongene — eg kunne vera omkring 18 år —, hadde ei frue på Vinger bedet meg kaupa 12 gardin-haldarar, 6 store ringjur, og for ein dalar med agurkar, omfram noko glastøy og meir slikt, som ho hadde skrive opp på ein setel og sagt eg kunne gå til ein kjøpmann med.

»Det gjeng nok i vadsekken dykkar«, sa ho.

Eg fekk ein mann, som hadde vore oppassaren min nokre år før, då eg budde i Kristiania, til aa kaupa desse greidurne, og bad han for all ting koma tidleg på stasjonen. Eg var nede et kvarter fyre tida og venta på han; 5 minuttar fyre trænet skulle gå kom han farande med 2 store kassar og ei mindre på ei handkjerre. Stasjonen var full av folk og ferdagods; korleis eg kom om bord med alle tølerne mine er ei rein gåte for meg, og eg tykte den gongen det var eit mirakel. Då eg sat i vogna, var det liksom eg var sloppen ut or ein stor fare, og eg gav oppassaren, hadde vore, ein dalar i drikkepengar, so glad var eg. Eg hadde vore so skumpa hit og dit, at det verkte i sidebeina lenge etter, men slikt er småting, når ein berre har bergat livet.

Meir enn ein gong, når eg skulle kaupa billett på den stasjonen, har det vore so fullt med folk, at det er so vidt eg har kome fram til gluggen, før det vart for seint. So har eg stridt meg fram med armar og bein og stelt meg opp ved ei dør, som gjeng ut til trammen og trænet, og tenkt som so, at når dei let opp døra, skal eg vera fyrstemann ut og få meg ein god sess. Eg står so trygg attmed døra, og ser og høyrer på, kor folk skubbar og skumpar kvarandre, og ståkar og skjeller og dragsar på koffertar og kassar, so du kan gå frå vitet. Endeleg opnar det seg to store dører i dei tvo romma, som er eit 111på kvar sida av der eg står, og ein heil folkestraum styrmer ut på trammen, dei sterkaste fyre, og hine etter, so godt dei kan, og ein to tre er vognene fulle. Men mi dør vert ikkje opna. Etter mykje kav og strid balar eg meg fram til ei av dei andre dørene; i det same skal trænet gå, og eg kjem på hovudet inn i ei vogn; der er ingen plass, 5 mann på kvar benk, og eg lyt stå. Ved Bryn gjeng det ein ut, nettopp han, som sat i kråa burtmed glaset. Eg og ein til kappast om å få den tomme plassen, og eg kjem fyrst. Der kan eg då sitja i god ro og sjå utover det fagre landskapet med åkrar og engjer, bekkjer og skogar.

Men ein skal aldri takka for tidleg her i verdi. Ein stor diger Hedemarking kjem ruggande bortetter golvet, som ei dragkiste i sjøgang, og tred på føtene til alle dei, som sit i vegen og ikkje fær føtene fort nok inn under benken. Han kjem bort til glaset, som eg har skuva ned til å få frisk luft, og stikk hovudet ut til å sjå seg om, m’a. Kroppen hans fyller heile glaset, og han klemmer beina mine inn mot kanten på benken, so eg sit so fast som i ei skruv-tvinge. Føtene har eg bergat, medan tid var. Eg held på reint å kovna, der eg sit, men det er ingenting å gjera ved det, då karen er dobbelt so stor som eg. Han er liksom »heime« på banen, han, m’a, og eg og andre, som han ikkje kjenner, er framande, som ikkje har noko der å gjera. Dessimillom flyg trænet stad, og kastar opp fine sandkorn, som fyk langs med vognene. Endeleg fær Hedemarkingen eit sandkorn i auget, og det eit, som var stort nok, for no slengjer han seg ned og gnikar seg i augo, og tårne trillar.

Slike minne hadde eg frå mine jarnvegs-ferder heime. Kan det vera so fælt på den vesle hovudbane-stasjonen heime, der det berre gjeng ei 6—8 træn om dagen, tenkte eg, korleis skal eg då greida meg på Cannon-street, der det gjeng 1100 — elleve hundre — træn kvar skapte dag? Eg vart noko bringeklemd, då eg kom ruggande inn. Klokka var 10, og klokka 12,12 skulle trænet til 112Dover gå, so eg hadde god tid. Eg sette meg ned på kofferten og såg meg om. Det var ei uhorveleg hall med glastak. Træn kom og gjekk, rett som det var, og kvar gong peip lokomotivet, so eg vart reint hovudtulla av all den pipinga, og det var ein dur heile tida liksom av ein stor foss eit stykke frå. Heile flokkar av ferdafolk gjekk ut og inn. Eg kveikte på pipa mi og såg på alt dette ei stund, og eg vande meg etter kvart til dette livet, og då eg hadde setet eit kvarters tid, tykte eg det var fælt trøysamt. Her var det ingi skumping og skubbing, ingen som høystad og skreik, og ingen som flokka seg i hop og stengde vegen for andre. Alt gjekk so jamt og støtt og fort og stilt, og det var godt rom åt alle. Det var mykje meir folk og mykje mindre bråk enn heime. Eg rekna ut at det var 200 gonger som mykje bråk på hovudbanestasjonen, etter måten*). Klokka 12 kjøpte eg billett i ein glugge, synte fram billetten til ein jarnvegs-mann, og han sette eit nummer på kofferten min og gav meg same nummeret, og meir bry hadde eg ikkje av den. Eg fann ved ei grind eit skilt, som det stod »til Dover« på, so eg slapp å spørje meg fram. Her stod eg og passa på. Eit træn kom susande inn, og endå eit og la seg ved ein lang tram. Grinda gjekk opp.

»Dover?« sa eg til ein jarnvegsmann og peika på det eine trænet.

»Ja«.

»Ingi trænskiftning?«

»Nei«. Og stad bar det med ein gong.