107

(1879).

Sundag morgon fekk me sjaa land. Fyrtaarnet paa Orfordnes lyste i morgonsoli, og ei laag grøn strand gøymde seg halvt i skodda. Ei stund etter kom me inn i Thames, men daa var skodda so tett, at me kunne ikkje sjaa stort. Eimskip og seglskip møtte me rett som det var, men ikkje so mange, som eg hadde tenkt paa ei elv, som kjem tvert igjenom den største byen i verdi. Lenger uppe vert elvi smalare, og daa kunne me ender og daa timja landet, det saag ut til aa vera grønt og flatt. Eg stirde alt det eg var god til, og totte det var harmelegt, det skulde vera slik skodde. Naar det ikkje var anna aa glaama paa, stirde eg ned i vatnet. Det var fallande sjø, daa me siglde uppetter, so alt det ureine vatnet med avfallet fraa dei 4 millionarne, som bur i London, kom rennande ut imot oss. Elvi var som ei graa velling, og best som det var kom det veltande upp fraa botnen ei brunsvart gyrme, som putrad og saud i kvervlar langs sidurne paa skipet. Og so muskeregn og skodde ovantil!

Det gjekk fælande smaat uppetter. Sistpaa stod Albion fast med atterenden, og daa dreiv fyre-enden langsamt nedetter med straumen, til dess skipet hadde svingat heilt rundt. 108Kapteinen gjorde nokre slag med propellen, men gamle England hadde fenget for fast tak i oss. Der laut me daa liggja, til det tok til aa fløda att.

Klokka var umkring seks. No var eg i London, men det var stilt som i ei kyrkje. Det var sundags-kvelden, og tallause kyrkjeklokkur ljomad nære ved og langt burte og bar gudstankar og bøner fraa 4 millionar menneskje med seg til uppheimen.

Gjenom London fraa Millwall dock til Cannon street.

Um natti, daa det vart flod sjø, gjekk Albion i dokki. Eg gjekk upp paa dekket um morgonen og saag meg umkring. Det saag ikkje so faarlegt ut endaa. Eg hadde tenkt folk skulde renna kvarandre i koll berre av hastverk, men det gjekk liksom heime paa lag, og sjauarar og andre folk saag ut plent som heime.

Ein Svenske og eg skulde taka ein kabb ihop eit stykkje paa vegen, so eg vart reint eismall. Kofferten vart etterset av ein tollmann.

Med ein gong stanad det. Ei haand kom innigjenom glaset og vilde hava seks pens (mest ei halv krune). »Kva skal den tjoveradden hava pengar etter?« spurde eg.

»Det vet inte jag«, sagde Svensken og betalte. Han hadde ikkje voret i London fyrr han helder. So bar det til aa køyra, men rett som det var, stanad det att.

»Tri pens av kvar«, sagde det, og inn kom ein neve.

»Kva skal no den skogrøvaren med pengar att daa?« sagde eg.

»Det vet inte jag«, sagde Svensken reint like glad og flidde ut pengarne.

»Skal det halda paa lenge so, sagde eg, vert eg snart raka fant«.

»Ja, den som vil reisa i England, lyt hava pengar i kvar fingertuppen«.

»Det skulde no vel ikkje vera skarvar, som hev gjort avtale med kabb-mannen og lagt seg ihop um oss væl?« sagde eg.

109»Det vet inte jag«, sagde Svensken og var like nøgd. Eg kunne skyna han hadde fleire pengar enn eg.

Sidan gjekk det daa forutan stans. Fyrst kom me gjenom nokre stygge og skitne smog, men so kom me ut paa ei lang fri gate (commercial road). Alle stader handlad dei med kjøt elder grønt. Fine hus var der, men ikkje store. Ikkje var det so overlag mykje folk aa sjaa helder. »Me fær nok sjaa større hus og meir ferdsel, naar me kjem lenger inn«, sagde Svensken.

Uhorveleg store hestar kom dragande paa vogner so store som eit lite hus. Eg hadde aldri tenkt ein hest kunne verta so stor.

Svensken gjekk av paa eit hotell, og so var eg daa aaleine att med kabb-mannen. Han hadde det verste skarveuppsynet eg hev set. Alle andlitsdragi skreik etter pengar. Me køyrde til ein jarnvegs-stasjon og kom fraa ei dokk, men kva stasjonen og dokki het, visste eg ikkje; eg hadde høyrt namni fleire gonger, men ikkje so tydelegt, at eg kunne hugsa dei. Det var ikkje rare greidur aa fara so i ein by som London, der jamvæl Engelsmenner tidt tullar seg burt, for di alle folk uttalar namni so utydelegt, at det er uraad aa skyna dei, naar ein ikkje kjenner dei fyrr.

No kom me inn i dei gjævaste gaturne i London, og smaatt gjekk det mange stader, daa det var stor ferdsel. Endelig stadnad kabben, og eg gjekk ut. »Er dette jarnvegs-stasjonen?« »Ja«.

Kabb-mannen tok ein halv gong so mykje av meg, som han skulde. »Ærlighed varer længst«, for di ho vert minst brukad, segjer dei. Eg prøvad paa aa gjera nokre innvendingar med den vesle engelsken, eg kunne, men han firad ut ein lang kjeft, og eg laut fira for »det livande ords« magt. Eg grundad paa, um eg skulde kalla paa ein politimann, som stod attmed, men det kunne ikkje nytta, daa eg ikkje visste, kvar eg kom fraa. So laut eg betala daa. Ein sjauar tok kofferten min, og eg ruggad etter, med endaa lettare pung og endaa tyngre hjarta, enn daa eg gjekk umbord paa Albion i Kristiania.

107

(1879).

Sundag morgon fekk me sjå land. Fyrtårnet på Orfordnes lyste i morgonsola, og ei låg grøn strand gøymde seg halvt i skodda. Ei stund etter kom me inn i Thames, men då var skodda so tett, at me kunne ikkje sjå stort. Eimskip og seglskip møtte me rett som det var, men ikkje so mange, som eg hadde tenkt på ei elv, som kjem tvert igjennom den største byen i verdi. Lenger oppe vert elva smalare, og då kunne me ender og då timja landet, det såg ut til å vera grønt og flatt. Eg stirde alt det eg var god til, og tykte det var harmelegt, det skulle vera slik skodde. Naar det ikkje var anna å glåma på, stirde eg ned i vatnet. Det var fallande sjø, då me siglde oppetter, so alt det ureine vatnet med avfallet frå dei 4 millionane, som bur i London, kom rennande ut imot oss. Elva var som ei grå velling, og best som det var kom det veltande opp frå botnen ei brunsvart gyrme, som putra og saud i kvervlar langs sidene på skipet. Og so muskeregn og skodde ovantil!

Det gjekk fælande smått oppetter. Sistpå stod Albion fast med atterenden, og då dreiv fyre-enden langsamt nedetter med straumen, til dess skipet hadde svinga heilt rundt. 108Kapteinen gjorde nokre slag med propellen, men gamle England hadde fenget for fast tak i oss. Der laut me då liggja, til det tok til å fløda att.

Klokka var omkring seks. No var eg i London, men det var stilt som i ei kyrkje. Det var sundags-kvelden, og tallause kyrkjeklokker ljoma nære ved og langt borte og bar gudstankar og bøner frå 4 millionar menneske med seg til oppheimen.

Gjennom London frå Millwall dock til Cannon street.

Om natta, då det vart flod sjø, gjekk Albion i dokka. Eg gjekk opp på dekket om morgonen og såg meg omkring. Det såg ikkje so farleg ut endå. Eg hadde tenkt folk skulle renna kvarandre i koll berre av hastverk, men det gjekk liksom heime på lag, og sjauarar og andre folk såg ut plent som heime.

Ein Svenske og eg skulle taka ein kabb i hop eit stykke på vegen, so eg vart reint eismall. Kofferten vart etterset av ein tollmann.

Med ein gong stana det. Ei hand kom innigjenom glaset og ville hava seks pens (mest ei halv krone). »Kva skal den tjoveradden hava pengar etter?« spurde eg.

»Det vet inte jag«, sa Svensken og betalte. Han hadde ikkje vore i London før han heller. So bar det til å køyra, men rett som det var, stana det att.

»Tre pens av kvar«, sa det, og inn kom ein neve.

»Kva skal no den skogrøvaren med pengar att då?« sa eg.

»Det vet inte jag«, sa Svensken reint like glad og flidde ut pengane.

»Skal det halda på lenge so, sa eg, vert eg snart raka fant«.

»Ja, den som vil reisa i England, lyt hava pengar i kvar fingertuppen«.

»Det skulle no vel ikkje vera skarvar, som har gjort avtale med kabb-mannen og lagt seg i hop om oss vel?« sa eg.

109»Det vet inte jag«, sa Svensken og var like nøgd. Eg kunne skjøne han hadde fleire pengar enn eg.

Sidan gjekk det då forutan stans. Fyrst kom me gjennom nokre stygge og skitne smog, men so kom me ut på ei lang fri gate (commercial road). Alle stader handla dei med kjøt eller grønt. Fine hus var der, men ikkje store. Ikkje var det so overlag mykje folk å sjå heller. »Me fær nok sjå større hus og meir ferdsel, når me kjem lenger inn«, sa Svensken.

Uhorveleg store hestar kom dragande på vogner so store som eit lite hus. Eg hadde aldri tenkt ein hest kunne verta so stor.

Svensken gjekk av på eit hotell, og so var eg då åleine att med kabb-mannen. Han hadde det verste skarveoppsynet eg har set. Alle andlitsdragi skreik etter pengar. Me køyrde til ein jarnvegs-stasjon og kom frå ei dokk, men kva stasjonen og dokka het, visste eg ikkje; eg hadde høyrt namna fleire gonger, men ikkje so tydelegt, at eg kunne hugsa dei. Det var ikkje rare greidur å fara so i ein by som London, der jamvel Engelsmenner titt tullar seg bort, for di alle folk uttalar namna so utydelegt, at det er uråd å skjøne dei, når ein ikkje kjenner dei før.

No kom me inn i dei gjævaste gatene i London, og smått gjekk det mange stader, då det var stor ferdsel. Endeleg stadnad kabben, og eg gjekk ut. »Er dette jarnvegs-stasjonen?« »Ja«.

Kabb-mannen tok ein halv gong so mykje av meg, som han skulle. »Ærlighed varer længst«, for di ho vert minst bruka, seier dei. Eg prøvad på å gjera nokre innvendingar med den vesle engelsken, eg kunne, men han fira ut ein lang kjeft, og eg laut fira for »det livande ords« makt. Eg grunda på, om eg skulle kalla på ein politimann, som stod attmed, men det kunne ikkje nytta, då eg ikkje visste, kvar eg kom frå. So laut eg betala då. Ein sjauar tok kofferten min, og eg rugga etter, med endå lettare pung og endå tyngre hjarta, enn då eg gjekk om bord på Albion i Kristiania.